Nietoperze w MPK

Od kilku lat poznajemy sytuację nietoperzy w MPK. Po przeprowadzonym rozeznaniu przy współpracy z dr Grzegorzem Lesińskim (SGGW i OTON), podjęto decyzję o rozwieszeniu budek – letnich schronień dla nietoperzy, w ramach czynnej ochrony tych ssaków. Wieszane są one w młodych lasach, gdzie brak naturalnych schronień dla nietoperzy, czyli dziupli, wykrotów lub pni z odstającą korą.

 Budka dla nietoperzy

W trakcie akcji , w latach 2003 – 2006 rozwieszono ich łącznie 131. Istnieje kilka wzorów budek, jednak wszystkie mają wspólną cechę – wlot od dołu, co odróżnia je od ptasich. Budki umieszcza się na drzewach, wzdłuż dróg leśnych, czyli tras lotów nietoperzy. W krótkim czasie zostały one zasiedlone przez nietoperze. W kolejnych latach stawały się dla nich coraz bardziej atrakcyjne, ponieważ w przeciwieństwie do ludzi preferują one mieszkania starsze, pozbawione zapachu świeżego drewna i mniej wyróżniające się w otoczeniu. Zimą kiedy nietoperze przenoszą się w cieplejsze miejsca, budki są czyszczone i na wiosnę po „generalnym sprzątaniu” gotowe są do przyjęcia następnych „letników”.

W roku 2006 po kontroli budek byliśmy mile zaskoczeni – zasiedlenie było imponujące. W niektórych miejscach wynosiło 50%!!! Gatunki stwierdzone podczas kontroli budek w czerwcu i sierpniu to:

• Karlik większy (Pipistrellus nathusii)
• Borowiec wielki (Nyctalus noctula)
• Nocek duży (Myotis myotis)
• Gacek brunatny (Plecotus auritus)
• Nocek Natterera (Myotis nattereri)

W minionym roku przeprowadzono także nocne odłowy nietoperzy w celu zarówno kontroli jak i wytypowania nowych miejsc wartych umieszczenia budek. Do odłowów nietoperzy używa się specjalnych sieci (chiropterologicznych), które rozwiesza się na trasach ich potencjalnego przelotu, czyli w poprzek dróg leśnych lub nad zbiornikami wodnymi, gdzie nietoperze przylatują ugasić pragnienie i łowić owady, którymi się żywią. Nietoperze posługują się echolokacją dzięki czemu świetnie omijają przeszkody. Siatka jest jednak tak cienka, że fale wysyłane przez nietoperze zbyt późno się od niej odbijają dzięki czemu udaje się je złapać. Osobniki, które sprytnie omijają sieci można zidentyfikować za pomocą detektora dźwięku (każdy gatunek wysyła falę dźwiękową o innej długości).

 Nietoperz w sieci chiropterologicznej (Mroczek późny)

Odłowiony nietoperz jest delikatnie wyjmowany z sieci i oznaczany co do gatunku oraz płci.

Po tych wszystkich zabiegach wypuszczany jest na wolność – zwykle „sadzany” jest na pniach drzew, jednak nie zawsze chce w takiej sytuacji szybko odlecieć .

Odłowiono następujące gatunki:

• Karlik większy (Pipistrellus nathusii)
• Gacek brunatny (Plecotus auritus)

• Mroczek późny (Eptesicus serotinus)
• Nocek rudy (Myotis daubentoni)

 

W ubiegłym roku sprawdzono także zimowe schronienia nietoperzy, gdzie przechodzą one okres hibernacji. Są to głównie piwnice gdzie panują najlepsze warunki, tj. temperatura waha się w granicach 0 – 80C). Zima jednak w 2006 roku nie dopisała, podczas badań w lutym (po styczniowych temperaturach dochodzących do – 300C). doszło do przemarzania piwnic co spowodowało zaskakująco małą liczbę nietoperzy, a w grudniu z powodu dodatnich anomalii temperaturowych prawdopodobnie wybrały inne schronienia – niewiele nietoperzy stwierdzono w miejscach w których zimowały w zeszłym roku. Zidentyfikowano tylko dwa gatunki:

• Gacek brunatny (Plecotus auritus)
• Gacek szary (Plecotus austriacus)

Podsumowując, w trakcie trzech lat obserwacji nietoperzy w MPK, stwierdzono występowanie ośmiu gatunków. Oprócz wyżej wymienionych gatunków obserwowanych w roku 2006, w ubiegłych latach stwierdzono jeszcze dwa:

• Nocka wąsatka (Myotis mystacinus)
• Mopka (Barbastella barbastelus)

W Polsce występują 22 gatunki nietoperzy, 10 wykazano w Mazowieckim Parku Krajobrazowym. W kolejnych latach planujemy kontynuację czynnej ochrony nietoperzy i może okaże się, że ta grupa zwierząt jest reprezentowana przez większa liczbę gatunków.

Świadomi istnienia wielu jeszcze nie opisanych kryjówek nietoperzy, pracownicy Zespołu Parków Krajobrazowych zbierają informacje na temat miejsc – tak zimowego, jak i letniego – bytowania tych zwierząt. Wszelkie informacje są przyjmowane pod numerem 22 779 26 94.