05-400 Otwock, ul.Sułkowskiego 11 tel./faks 22 779 26 94 e-mail: sekretariat@parkiotwock.pl

09-411 Biała, Siecień 134 tel. 24 231 12 73 e-mail: ludwikryncarz@wp.pl

05-500 Piaseczno, ul. Główna 48, Żabieniec tel./ fax. 22 754 51 00 e-mail: chojnowskipark@parkiotwock.pl

26-670 Pionki, ul. Radomska 7 tel./fax.(48) 612 34 41 e-mail: kozienickipark@parkiotwock.pl

05-400 Otwock, ul.Sułkowskiego 11 tel./faks 22 779 26 94 e-mail: sekretariat@parkiotwock.pl

07-130 Łochów, Kaliska 93 tel./fax.(25) 644 13 71 e-mail: npk@parkiotwock.pl

DSC07783
IMG_20170714_131236-EFFECTS
DSC01103aa
Otwarte krajobrazy Bagno Całowanie
20200811_120135
20200811_121154
KONICA MINOLTA DIGITAL CAMERA
7mWP7egh__gXUkZkBPvLJj8E6FYU4uDVvvSjkxGSVYPFhIvEwQ2ylkB6y4AHJ_nL_7y28oJ9WW_5YdG8y5gMLZ5ZJZnyQciyoTGps46z8rOSHqAeJynqY9LAYF_M26dyU35bjCVHdMg=w1255-h943-no
Image901
SONY DSC
zając BPK
zimorodek2
DSC_0521
DSC_2520
IMG_20160715_120942
DSC04969
SONY DSC
motyl
Makolągwa (samiec)
Dzięcioł duży (młody osobnik)
Pliszka żółta (samiec)
Tracz nurogęś - Mergus merganser - samica z młodymi
Pliszka siwa (samiec)
previous arrow
next arrow

Ośrodek Rehabilitacji Ptaków – 2011 rok

W 2011 r. na terenie Ośrodka rehabilitacji ptaków prowadzonego przez Mazowiecki Zespół Parków Krajobrazowych przebywało 14 osobników należących do 6 rzędów i 11 gatunków. Ptaki dostarczone zostały przez okolicznych mieszkańców bądź znalezione przez pracowników Mazowieckiego Zespołu Parków Krajobrazowych. Jeden osobnik przekazany został do Ptasiego Azylu w Warszawskim Ogrodzie Zoologicznym ze względu na odniesione obrażenia.

 

Podawany pokarm dla ptaków drapieżnych stanowiły pisklęta kury domowej zaś dla reszty pokarm w postaci nasion zbóż, prosa, słonecznika i grochu. Podsumowując: wypuszczono 5 osobników, 2 osobniki padły, 1 przekazano do „Azylu dla Ptaków” w Warszawie w celu zapewnienia specjalistycznej opieki weterynaryjnej oraz 6 osobników nadal przebywa w Ośrodku rehabilitacji ptaków w Otwocku.

 

Tabela rekonwalescentów w Ośrodku w roku 2011

Lp.

Rząd

Gatunek

Liczba osobników

Wiek

Dalsze losy

1.

Szponiaste Acciptriformes

Myszołów Buteo buteo

 

4

Adult.

Osobniki przekazane przez Azyl dla ptaków
z Warszawskiego ZOO marzec 2010 (nadal przebywają w Ośrodku)

Błotniak łąkowy

Circus pygargus

1

Adult.

Osobniki ze złamanym skrzydłem przekazany
do Ptasiego Azylu Warszawskiego Ogrodu Zoologicznego

2.

Sowy

Strigiformes

Uszatka

Asio otus

1

Adult.

1 osob. nadal przebywa
w ośrodku (od 2008r.).

puszczyk
Strix aluco

1

Adult.

osobobnik nadal przebywający w ośrodku(od 2008r.)

3.

Sokołowe

Falconiformes

Pustułka
Falco tinnunculus

1

Im.

Młodociany osobnik po kilku dniach karmienia wypuszczony

4.

Dzięciołowe

Piciformes

Dzięcioł duży

Dendrocopos major

1

Juv.

Po kilku dniach rekonwalescencji wypuszczony

Dzięcioł średni

Dendrocopos medius

1

Adult.

Osobnik w wyniku odniesionych obrażeń padł (kolizja z szybą)

5.

Wróblowe Passeriformes

Sroka

Pica pica

1

Juv.

Wypuszczona

Dzwoniec

Carduelis chloris

1

Juv.

Padł

Szpak

Sturnus vulgaris

1

Adult.

Wypuszczony

6.

Gołębiowe Columbiformes

Sierpówka

Streptopelia decaocto

1

Juv.

Wypuszczona

Nietoperze – MPK

Na terenie Mazowieckiego Parku Krajobrazowego im. Cz. Łaszka prowadzone są od 1997 roku badania nietoperzy, od przełomu lat 2003/2004 kiedy zawieszono pierwsze budki, badania te w głównej mierze dotyczą zasiedlenia, stanu populacji i ilości gatunków zajmujących schrony rozwieszonych na terenie lasów wchodzących w skład Parku oraz na kontrolowanym odłowie. Wszystkie prace związane z kontrolą i odławianiem w specjalne sieci chiropterologiczne, prowadzone są z Panem dr Grzegorzem Lesińskim ze Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Na terenie Mazowieckiego Parku Krajobrazowego stwierdzono występowanie 10 gatunków nietoperzy z 25 gatunków „zamieszkujących” na terenie Polski.

Schrony dla nietoperzy rozwieszane są na terenach leśnych, które stanowią około 77% powierzchni Parku, w większości są to lasy iglaste (od boru mieszanego, poprzez bór wilgotny, bór świeży aż do boru suchego) z sosną, jako gatunkiem dominującym, średni wiek drzewostanów wynosi ok. 55 lat, co powoduje niewielką ilość naturalnych kryjówek dziennych. Rozwieszanie schronów dla nietoperzy pozwala na zasiedlenie przez te ssaki młodych i ubogich w dziuple drzewostanów. Podczas badań stosuje się „nieinwazyjną” metodę, gdzie gatunek i liczbę osobników ustala się przy użyciu latarki, świecąc przez szczelinę szerokości ok. 2 cm, znajdującą się w dolnej części skrzynki (nie wyciąga się zwierząt ze skrzynek).

 

Na terenie Mazowieckiego PK stwierdzono w schronach pięć gatunków nietoperzy, najliczniej wykorzystywane były przez borowce wielkie (Nyctalus noctula) i karliki większe (Pipistrellus nathusii), mniej licznie przez gacki brunatne (Plecotus auritus), a bardzo nielicznie przez nocki duże (Myotis myotis) i mroczki późne (Eptesicus serotinus).

Procentowy wskaźnik zasiedlania skrzynek po siedmiu latach od ich rozwieszenia osiągnął wynik od 29 % do 73% w 2011 roku w (w zależności od pory roku), gdy w roku 2005 podczas pierwszych badań wynosił 10 % do 12 % (ilość budek kontrolowanych na opisywanej powierzchni wynosi 71 szt.). Podobnie jak stopień zasiedlenia skrzynek, wzrosła liczba nietoperzy, osiągając 239 osobników w okresie letnim 2011 r. przy 17 osobnikach w adekwatnym okresie w 2005 r. na tej samej powierzchni próbnej.

 

Rozwieszone przez pracowników Parku skrzynki stanowią również miejsce rozrodu nietoperzy, a w przypadku niektórych gatunków stanowią schronienia dla grup haremowych. Stosowanie skrzynek dla nietoperzy w Mazowieckim Parku Krajobrazowym okazało się wyjątkowo efektywnym sposobem na przywabienie nietoperzy do ubogich w dziuple drzewostanów jak również do zwiększenia się zagęszczenia kilku gatunków nietoperzy.

Przez okres 7 lat zawieszono na terenie 4 powierzchni w Parku ok. 250 budek, pracownicy Mazowieckiego Zespołu Parków Krajobrazowych planują zakup i montaż kolejnych schronień w 2012 roku.

 

Wszystkie działania związane z czynną ochroną nietoperzy na terenie Mazowieckiego Parku Krajobrazowego są chętnie i często wspierane w formie dofinansowania do zadań przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie.

Sowy w MPK

Na terenie Mazowieckiego Parku Krajobrazowego od 2010 roku prowadzone są badania dotyczące poznania stanu sów. Są to ptaki drapieżne, długowieczne i silnie osiadłe, zajmujące terytorium na całe życie. Z reguły nie budują gniazd – zamieszkują dziuple, strychy budynków lub zagospodarowują gniazda innych ptaków. Lęg przeważnie jeden w roku, jaja składają w odstępach 1-3 dniowych, a młode wykluwają się asynchronicznie. U piskląt występuje zjawisko kainizmu, które polega na eliminacji słabszego osobnika. Liczebność jest zależna od ilości pokarmu – szczególnie gryzoni. Sowy są gatunkami szczególnie nękanymi przez inne ptaki.

Na terenie naszego kraju występuje 11 gatunków sów z czego 10 to gatunki lęgowe. Ochrona prawna sów w naszym kraju ustanowiona jest dwoma regulacjami, tj. ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody oraz rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną. Wszystkie gatunki sów występujące na terytorium naszego kraju objęte są ochroną ścisłą, co oznacza, że podlegają one całorocznej ochronie w każdym z etapów swojego życia.


W związku z powyższym nadrzędnym celem zadania jest poznanie stanu ilościowego oraz jakościowego sów występujących na terenie Mazowieckiego Parku Krajobrazowego. Badania prowadzone są w kilku etapach:

– Wabienie sów głosem (głównie w ciągu nocy),

– Dzienne objazdy i obserwacje terenowe,

– Rozmowy z mieszkańcami i pracownikami lasów Państwowych w sprawie potencjalnych miejsc występowania sów,

– Wieszanie budek i koszy wiklinowych które z powodzeniem mogą zastąpić naturalne miejsca lęgowe.

Na tej podstawie określono występowanie 5 gatunków sów w Mazowieckim Parku Krajobrazowym są to:

1.Puszczyk (Strix aluco) – gniazdujący,

2. Uszatka zwyczajna (Asio otus) – gniazdujący,

3.Pójdźka (Athene noctua) – gniazdujący,

4.Płomykówka (Tyto alba) – gniazdujący,

5.Uszatka błotna (Asio flammeus) – na przelotach.

 

Wabienie sów za pomocą nagranych głosów.

 

Pracownicy Mazowieckiego Zespołu Parków Krajobrazowych świadomi istnienia wielu jeszcze nie odkrytych miejsc występowania sów na terenie Mazowieckiego Parku Krajobrazowego, zwracają się z prośbą do wszystkich mieszkańców Parku o wszelkie informacje na ten temat pod numerem telefonu (22) 779 26 94 wew. 106.

 

 

Czynna ochrona płazów

Czynna ochrona płazów na obszarze Bagna Całowanie w Mazowieckim Parku Krajobrazowym im. Czesława Łaszka- II etap (2010 r.)

 

Czynna ochrona płazów w województwie mazowieckim prowadzona jest jedynie w obrębie Mazowieckiego Parku Krajobrazowego. Od roku koncentruje się ona w obrębie niezwykle cennego przyrodniczo obszaru jakim jest Bagno Całowanie. Tereny te od 2007 roku zostały włączone do obszaru europejskiej sieci ekologicznej Natura 2000 o nr PLH 140001, bagno to jest jedynym obszarem wodno-błotnym na Nizinie Mazowieckiej zachowanym w układzie typowego torfowiska niskiego. Niestety cały ten obszar jest zagrożony. Ogromna ilość czynników związanych z antropopresją, takich jak – postępująca zabudowa terenów przyległych, nielegalne, rabunkowe pozyskiwanie złóż torfu wpływaja na bezpośredni zanik wszystkich gatunków płazów Bagna Całowanie.

 

Podstawowym celem zadania jest przystąpienie do wylęgu i podchowu w sztucznych warunkach dwóch gatunków płazów – traszki grzebieniastej i kumaka nizinnego. Oba gatunki zostały uznane przez Unię Europejską jako szczególnie cenne i zostały wpisane do Załącznika II Dyrektywy Siedliskowej UE. W pracach dotyczących wylęgu i podchowu obu gatunków płazów zostaną wykorzystane zestawy 40 akwariów wyposażonych w system napowietrzania i regulowanego oświetlenia. W akwariach zostały umieszczone jaja traszki grzebieniastej (30 akwarii) oraz skrzek kumaka nizinnego (10 akwarii). Etapy powyższego zadania przebiegały w następujący sposób.

 

  • Rozstawienie wzdłuż szlaków komunikacyjnych barier dla płazów
  • Pobór jaj traszki grzebieniastej i kumaka nizinnego z naturalnych zbiorników wodnych
  • Transport jaj do laboratorium Mazowieckiego Zespołu Parków Krajobrazowych
  • Wylęg jaj
  • Podchów larw w sztucznych warunkach
  • Pogłębienie zbiorników wodnych
  • Wypuszczenie wyhodowanych osobników do swoich macierzystych zbiorników

Ośrodek Rehabilitacji Ptaków – 2010 r.

W 2010 r. na terenie Ośrodka rehabilitacji ptaków prowadzonego przez Mazowiecki Zespół Parków Krajobrazowych przebywało 11 osobników należących do 5 rzędów i 6 gatunków. Ptaki dostarczone zostały przez okolicznych mieszkańców bądź znalezione przez pracowników Mazowieckiego Zespołu Parków Krajobrazowych. Część w liczbie 4 osobników przekazana została przez Ptasi Azyl z powodu przegęszczenia w swoim Ośrodku.

 

Podawany pokarm dla ptaków drapieżnych stanowiły pisklęta kury domowej zaś dla reszty pokarm w postaci nasion zbóż, prosa, słonecznika i grochu. Podsumowując: wypuszczono 2 osobniki, 1 osobnik padł, 2 przekazano do „Azylu dla Ptaków” w Warszawie w celu zapewnienia specjalistycznej opieki weterynaryjnej oraz 6 osobników nadal przebywa w Ośrodku rehabilitacji ptaków w Otwocku.

 

Tabela rekonwalescentów w Ośrodku w roku 2010

 

 

Lp.

Rząd

Gatunek

Liczba osobników.

Wiek

Dalsze losy

 

1

 

Szponiaste Falconiformes

myszołów Buteo buteo

4

adult.

Osobniki przekazane przez Azyl dla ptaków z Warszawskiego ZOO marzec 2010 (nadal przebywają w Ośrodku)

myszołów Buteo buteo

adult.

myszołów Buteo buteo

adult.

myszołów Buteo buteo

adult.

2

Sowy
Strigiformes

Uszatka
 Asio otus

1

adult.

1 osob. nadal przebywa w ośrodku(od 2008r.).

 

3

 

Sowy
Strigiformes

 

puszczyk
Strix aluco

1

adult.

osob. nadal przebywający w ośrodku(od 2008r.)

puszczyk
Strix aluco

1

Juv.

Osobnik przekazany z powodu zbyt młodego wieku do Ptasiego Azylu w Warszawie

 

4

 

Jastrzębiowate

Accipitriformes

 

Krogulec Accipiter nisus

 

1

 

Adult.

Osobnik ze złamanym skrzydłem przekazany do Ptasiego Azylu

 

5

 

Jerzykowe

Apodiformes

Jerzyk

Apus apus

1

Juv.

Osobniki po rekonwalescencji i osiągnięciu odpowiedniego wieku wypuszczone

Jerzyk

Apus apus

1

Juv.

6

Wróblowe Passeriformes

Drozd śpiewak Turdus philomelos

1

adult.

Osobnik w wyniku odniesionych obrażeń padł

 

 

Ochrona rzadkich płazów w MPK

Już kolejny rok, dzięki dofinansowaniu WFOŚiGW w Warszawie, Mazowiecki Zespół Parków Krajobrazowych mógł przeprowadzić zadanie pn. „Czynna ochrona traszki grzebieniastej i kumaka nizinnego na terenie Mazowieckiego i Chojnowskiego Parku Krajobrazowego”. Corocznie na wiosnę płazy odbywają wędrówki do zbiorników wodnych w celu przeprowadzenia godów. Bardzo często ich trasy prowadzą przez ruchliwe szlaki komunikacyjne, co dla wielu osobników kończy się tragicznie.

Dzięki uzyskanym środkom możliwe było rozstawienie barier dla płazów wzdłuż najbardziej ruchliwych dróg Mazowieckiego Parku Krajobrazowego.

 
Dzięki temu płazy mogły bezpiecznie dotrzeć do zbiorników wodnych przepustami przeprowadzonymi pod drogami.Gatunkami które wymagają szczególnej ochrony są coraz rzadziej spotykane przykładami są traszka grzebieniasta i kumak nizinny.
 
 
Osobniki tych gatunków są szczególnie zagrożone w pierwszym okresie życia. W związku z tym przeprowadzono pobór jaj, a następnie odchów młodych osobników sztucznych warunkach, aby potem wypuścić je znów do środowiska naturalnego.
 
 
Finalnie udało się wypuścić 203 osobniki traszki grzebieniastej i 72 kumaka nizinnego.
Dziękujemy WFOŚiGW w Warszawie za wsparcie naszych działań na rzecz czynnej ochrony tych dwóch rzadkich gatunków płazów.
 
Kategorie
Bez kategorii

Ośrodek rehabilitacji ptaków – 2008 r.

W 2008 r. na terenie ośrodka rehabilitacyjnego ptaków przebywało 16 osobników należących do 4 rzędów i 5 gatunków. Ptaki dostarczone zostały przez okolicznych mieszkańców lub znalezione przez pracowników Zespołu parków. Część osobników po rekonwalescencji przekazał nam Azyl dla ptaków, które po kilku dniach zostały wypuszczone a 7 osobników nadal przebywa w ośrodku.

 

 

Tabela rekonwalescentów w Ośrodku w roku 2008

 

Lp. Rząd Gatunek Liczba osob. Wiek Dalsze losy
1 wróblowe Passeriformes Sójka Garrulus glandarius 1 adult. nadal przebywa w ośrodku (od połowy 2005 r.)
2 sowy Strigiformes uszatka Asio otus 1 adult. nadal przebywa w ośrodku
uszatka Asio otus 4 juv. Przekazane nam przez „Azyl dla ptaków” a po kilku dniach wypuszczone
uszatka Asio otus juv.
uszatka Asio otus adult.
uszatka Asio otus adult.
3 sowy Strigiformes puszczyk Strix aluco 1 adult. 1 osob. nadal przebywa w ośrodku
puszczyk Strix aluco 1 juv. 1 osob. wypuszczony
4 Szponiaste Falconiformes myszołów Buteo buteo 2 adult. 2 osob. nadal przebywa w ośrodku
myszołów Buteo buteo adult.
myszołów Buteo buteo 3 adult 3 osob. Przekazane nam przez „Azyl dla ptaków” a po kilku dniach wypuszczone
myszołów Buteo buteo juv.
myszołów Buteo buteo juv.
5 gołębiowe Columbiformes gołąb miejski Columba livia f. domestic 1 adult. 2 osob. nadal przebywa w ośrodku
gołąb miejski Columba livia f. domestic 2 adult.
gołąb miejski Columba livia f. domestic adult. 1 osob. wypuszczony

 

Najstarsza pensjonariuszka ośrodka

 

Nasza uszatka

Wiecznie spokojny puszczyk

Dwa myszołowy

 

Gołębie miejskie

Kategorie
Bez kategorii

Spis nietoperzy w MPK

Jak co roku, tak i tej zimy, pracownicy Zarządu Parków Krajobrazowych Mazowieckiego, Chojnowskiego i Brudzeńskiego wzięli udział w kontroli potencjalnych miejsc zimowego przebywania nietoperzy w Mazowieckim Parku Krajobrazowym. Przedsięwzięcie, o którym mowa, miało miejsce 2 lutego i było częścią ogólnopolskiej akcji XIX Dekady Spisu Nietoperzy. Jej przebiegiem kierował dr Grzegorz Lesiński – chiropterolog ze Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie.

Czas akcji został wybrany nieprzypadkowo. Zima jest bowiem okresem hibernacji nietoperzy – łatwiej jest wtedy śledzić zmiany liczebności i tym samym określać trendy populacyjne poszczególnych gatunków. Pomocne jest również to, że nietoperze wykazują dość ścisły związek z konkretnymi zimowiskami i nierzadko przeczekują kolejne zimy w tych samych schronieniach, a nawet tych samych „ulubionych” miejscach w obrębie jednego zimowiska.

 

Potencjalne kryjówki wytypowano w oparciu o znajomość zwyczajów i wymagań nietoperzy. Zwierzęta te, aby odbyć hibernację, potrzebują miejsc, w których temperatura powietrza mieści się w granicach od 00C do 80C. Zbyt duża temperatura otoczenia powoduje bowiem wzrost metabolizmu i szybsze wyczerpywanie się zimowych zapasów, tj. zgromadzonego latem i jesienią podskórnego tłuszczu.

Drugim, obok temperatury, ważnym czynnikiem warunkującym prawidłowy przebieg hibernacji jest wilgotność powietrza. Pożądaną przez nietoperze jest duża wilgotność, dzięki której ograniczają one w organizmie straty wody, wydalanej przez skórę, ale również w postaci moczu.

Warunki zimowych kryjówek nietoperzy najczęściej spełniają różnego rodzaju podziemia. Na terenie Mazowieckiego Parku Krajobrazowego ich rolę pełnią najczęściej przydomowe piwnice i ziemianki oraz pozostałości fortyfikacji z czasów II wojny światowej.

W trakcie opisywanego spisu skontrolowano 17 takich miejsc i w 4 z nich stwierdzono przebywanie łącznie 10 nietoperzy. Osobniki te należały do 2, spośród 21 stwierdzonych i 19 stale występujących gatunków w Polsce. Więcej – bo 8 sztuk – rozpoznano jako gacki brunatne Plecotus auritus (Gajówka Goździk – 1, Ponurzyca – 2, Regut – 4, Góraszka – 1), 2 sztuki jako gacki szare Plecotus austriacus (Porzurzyca – 2).

Oba gatunki gacków są nietoperzami małymi. Wyróżniają je bardzo długie, stykające się u nasady uszy, które osiągają długość przedramienia (30-40 mm). Zbliżony pokrój i biologia sprawiają, że są parą gatunków trudną do odróżnienia.

W okresie zimowego letargu, podstaw do rozróżnienia tych gatunków dostarcza m.in. barwa ciała. I tak, u gacka szarego wierzch ciała jest szary, szarobrązowy lub szarooliwkowy, natomiast spód jest białawy lub jasnoszary, niekiedy z żółtawymi plamami w okolicach piersi. Z kolei u gacka brunatnego wierzch ciała jest brązowy, brązowoszary lub brązowożółty, a spód białawy lub jasnoszary z żółtym nalotem i żółtobrązowymi plamami w okolicach piersi i ramion. Dodatkowo, barwy grzbietowej i brzusznej części ciała są u gacka szarego bardziej skontrastowane niż u gacka brunatnego.

Drugą widoczną różnicą między wymienianymi gatunkami jest kolor i kształt pyszczka. Nieowłosione części pyszczka gacka szarego zawsze są ciemne, szaro pigmentowane, podczas gdy u gacka brunatnego przeważnie są one barwy cielistej. Poza tym pyszczek u gacka szarego jest bardziej „wydłużony” niż u gacka brunatnego, u którego to wokół nozdrzy występują łatwo zauważalne fałdy skórne (rozdęcia).

Zaskakująco mała liczba nietoperzy zimujących w skontrolowanych miejscach, jest prawdopodobnie wynikiem przemarznięcia tych kryjówek w czasie sięgających –300C styczniowych mrozów. Wniosek ten zdają się potwierdzać obserwacje poczynione podczas oględzin znanych już wcześniej, a teraz nie zasiedlonych kryjówek. Były one przechłodzone (temp. < 00C) i pokryte od wewnątrz szronem i lodem.

Świadomi istnienia wielu jeszcze nie opisanych kryjówek nietoperzy, pracownicy Zarządu Parków Krajobrazowych zbierają informacje na temat miejsc – tak zimowego, jak i letniego – bytowania tych zwierząt. Wszelkie informacje są przyjmowane pod numerem 022 779 26 94.

 

Tekst: Tomasz Radziewicz
Zdjęcia: Przemysław Skrzypiec-Nowak

 

Lit.: Poznajemy nietoperze. ABC wiedzy o nietoperzach, ich badaniu i ochronie. Praca zbiorowa pod redakcją Marka Kowalskiego i Grzegorza Lesińskiego; Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Nietoperzy, Warszawa 2000.

Gacek brunatny (Ponurzyca)

Gacek brunatny (Regut)

Gacek szary (Ponurzyca)

Kategorie
Zwierzęta MPK

Nietoperze w MPK

Od kilku lat poznajemy sytuację nietoperzy w MPK. Po przeprowadzonym rozeznaniu przy współpracy z dr Grzegorzem Lesińskim (SGGW i OTON), podjęto decyzję o rozwieszeniu budek – letnich schronień dla nietoperzy, w ramach czynnej ochrony tych ssaków. Wieszane są one w młodych lasach, gdzie brak naturalnych schronień dla nietoperzy, czyli dziupli, wykrotów lub pni z odstającą korą.

 Budka dla nietoperzy

W trakcie akcji , w latach 2003 – 2006 rozwieszono ich łącznie 131. Istnieje kilka wzorów budek, jednak wszystkie mają wspólną cechę – wlot od dołu, co odróżnia je od ptasich. Budki umieszcza się na drzewach, wzdłuż dróg leśnych, czyli tras lotów nietoperzy. W krótkim czasie zostały one zasiedlone przez nietoperze. W kolejnych latach stawały się dla nich coraz bardziej atrakcyjne, ponieważ w przeciwieństwie do ludzi preferują one mieszkania starsze, pozbawione zapachu świeżego drewna i mniej wyróżniające się w otoczeniu. Zimą kiedy nietoperze przenoszą się w cieplejsze miejsca, budki są czyszczone i na wiosnę po „generalnym sprzątaniu” gotowe są do przyjęcia następnych „letników”.

W roku 2006 po kontroli budek byliśmy mile zaskoczeni – zasiedlenie było imponujące. W niektórych miejscach wynosiło 50%!!! Gatunki stwierdzone podczas kontroli budek w czerwcu i sierpniu to:

  • Karlik większy (Pipistrellus nathusii)
  • Borowiec wielki (Nyctalus noctula)
  • Nocek duży (Myotis myotis)
  • Gacek brunatny (Plecotus auritus)
  • Nocek Natterera (Myotis nattereri)

W minionym roku przeprowadzono także nocne odłowy nietoperzy w celu zarówno kontroli jak i wytypowania nowych miejsc wartych umieszczenia budek. Do odłowów nietoperzy używa się specjalnych sieci (chiropterologicznych), które rozwiesza się na trasach ich potencjalnego przelotu, czyli w poprzek dróg leśnych lub nad zbiornikami wodnymi, gdzie nietoperze przylatują ugasić pragnienie i łowić owady, którymi się żywią. Nietoperze posługują się echolokacją dzięki czemu świetnie omijają przeszkody. Siatka jest jednak tak cienka, że fale wysyłane przez nietoperze zbyt późno się od niej odbijają dzięki czemu udaje się je złapać. Osobniki, które sprytnie omijają sieci można zidentyfikować za pomocą detektora dźwięku (każdy gatunek wysyła falę dźwiękową o innej długości).

 Nietoperz w sieci chiropterologicznej (Mroczek późny)

Odłowiony nietoperz jest delikatnie wyjmowany z sieci i oznaczany co do gatunku oraz płci.

Po tych wszystkich zabiegach wypuszczany jest na wolność – zwykle „sadzany” jest na pniach drzew, jednak nie zawsze chce w takiej sytuacji szybko odlecieć .

Odłowiono następujące gatunki:

  • Karlik większy (Pipistrellus nathusii)
  • Gacek brunatny (Plecotus auritus)

  • Mroczek późny (Eptesicus serotinus)
  • Nocek rudy (Myotis daubentoni)

 

W ubiegłym roku sprawdzono także zimowe schronienia nietoperzy, gdzie przechodzą one okres hibernacji. Są to głównie piwnice gdzie panują najlepsze warunki, tj. temperatura waha się w granicach 0 – 80C). Zima jednak w 2006 roku nie dopisała, podczas badań w lutym (po styczniowych temperaturach dochodzących do – 300C). doszło do przemarzania piwnic co spowodowało zaskakująco małą liczbę nietoperzy, a w grudniu z powodu dodatnich anomalii temperaturowych prawdopodobnie wybrały inne schronienia – niewiele nietoperzy stwierdzono w miejscach w których zimowały w zeszłym roku. Zidentyfikowano tylko dwa gatunki:

  • Gacek brunatny (Plecotus auritus)
  • Gacek szary (Plecotus austriacus)

Podsumowując, w trakcie trzech lat obserwacji nietoperzy w MPK, stwierdzono występowanie ośmiu gatunków. Oprócz wyżej wymienionych gatunków obserwowanych w roku 2006, w ubiegłych latach stwierdzono jeszcze dwa:

  • Nocka wąsatka (Myotis mystacinus)
  • Mopka (Barbastella barbastelus)

W Polsce występują 22 gatunki nietoperzy, 10 wykazano w Mazowieckim Parku Krajobrazowym. W kolejnych latach planujemy kontynuację czynnej ochrony nietoperzy i może okaże się, że ta grupa zwierząt jest reprezentowana przez większa liczbę gatunków.

Świadomi istnienia wielu jeszcze nie opisanych kryjówek nietoperzy, pracownicy Zespołu Parków Krajobrazowych zbierają informacje na temat miejsc – tak zimowego, jak i letniego – bytowania tych zwierząt. Wszelkie informacje są przyjmowane pod numerem 22 779 26 94.

Kategorie
Bez kategorii

Reintrodukcja sokoła wędrownego

W 2003 roku po raz trzeci w Mazowieckim Parku Krajobrazowym dokonano reintrodukcji (ponownego wsiedlenia w środowisko w którym niegdyś występował) jednego z najszybszych lotników wśród ptaków – sokoła wędrownego.

Przedsięwzięcie to realizowane jest w ramach ogólnopolskiego programu restytucji populacji sokoła wędrownego.

 

Począwszy od lat pięćdziesiątych ub. wieku obserwuje się na obszarze całego światowego areału występowania tego gatunku katastrofalny wręcz spadek liczebności jego populacji.

Głównym powodem zaniku sokołów wędrownych było destrukcyjne działanie środków ochrony roślin z grupy chlorowanych węglowodorów, krążących z obiegiem materii w ekosystemach i kumulujących się w łańcuchach pokarmowych układów biocenotycznych których końcowymi ogniwami są m.in. ptaki drapieżne. W ich organizmach dochodziło do nadmiernego odkładania się substancji toksycznych co powodowało poważne zakłócenia w procesie rozrodczym.

W Mazowieckim Parku Krajobrazowym istnieją odpowiednie warunki siedliskowe dla osiedlania sokołów należących do ekotypu nadrzewnego (gnieżdżącego się na drzewach), który dawniej występował na Niżu Polskim. Poza populacją leśną w naszym kraju trwają też prace nad odtworzeniem populacji zasiedlających góry i miasta. Wsiedlanie sokołów odbywa się tzw. metodą oblotu. Do umieszczonej na drzewie zamkniętej platformy ze sztucznym gniazdem włożone zostały 9 czerwca trzy młode trzytygodniowe pisklęta ( 2 samczyki i samiczka). Przy pomocy specjalnej windy dostarczane im było pożywienie (kurczęta i gołębie).

W dniu 25 czerwca otwarta została platforma i sokoły wyleciały z „gniazda”. Do czasu całkowitego usamodzielnienia się w „gnieździe” będzie wykładany pokarm. Gdy ptaki zaprzestaną z niego korzystać, oznaczać to będzie że zaczęły już same polować.

Pisklęta sokoła wyhodowano w Stacji Badawczej Polskiego Zawiązku Łowieckiego w Czempiniu a zakupione zostały ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie. Łącznie w MPK reintrodukowano już 8 sokołów.

W celu łatwiejszej identyfikacji w terenie sokoły oprócz „zwykłej” obrączki z numerem, posiadają także obrączkę w kolorze zielonym która wskazuje że są ptakami z populacji leśnej, mieszczuchom przydzielono barwę złocistą a góralom czerwoną.

Mimo prowadzenia od kilku lat reintrodukcji w kilku rejonach Polski, leśnej populacji sokoła wędrownego, nie udało się odnaleźć gniazda zajętego (sokoły nie budują gniazd tylko zajmują stare innych ptaków np. kruków, jastrzębi) przez „dziką” parę sokołów wypuszczonych w ramach reintrodukcji a co za tym idzie stwierdzić pomyślnego wyprowadzenia młodych (sukces lęgowy). Być może sytuacja taka jest wywołana silną presją drapieżników, w tym skrzydlatych (jastrząb) i ptaków krukowatych które nękają sokoły.

Dlatego też apelujemy do obserwatorów ptaków, o przesłanie do Zarządu Parków wszelkich informacji o zaobserwowanych sokołach wędrownych.

logo-ue.png

logo-bip-2.png

Treść | Menu | Przyciski