O parku
🌿 Brudzeński Park Krajobrazowy
📍 Brudzeński Park Krajobrazowy (BPK) obejmuje jeden z najcenniejszych przyrodniczo obszarów północno-zachodniego Mazowsza. Został utworzony w 1988 roku w celu ochrony dolnego odcinka rzeki Skrwy Prawej oraz sąsiadujących z nią kompleksów leśnych w uroczyskach Brwilno, Sikórz i Brudzeń.
🗺️ Park położony jest na prawym brzegu Wisły, na północny zachód od Płocka. Otacza go otulina, w której dominują tereny rolnicze, wsie o tradycyjnym układzie przestrzennym oraz doliny łąkowe.
🌲 Około 62% powierzchni Parku zajmują ekosystemy leśne – w większości należące do Lasów Państwowych i administrowane przez Nadleśnictwo Płock.
🌾 Około 36% powierzchni stanowią tereny użytkowane rolniczo.
🏛️ Od 2010 roku Brudzeński Park Krajobrazowy wchodzi w skład Mazowieckiego Zespołu Parków Krajobrazowych – wojewódzkiej samorządowej jednostki organizacyjnej Województwa Mazowieckiego.
🌊 Cały obszar Parku objęty jest ochroną ze względu na naturalny charakter doliny Skrwy Prawej – jednego z nielicznych na Mazowszu odcinków rzek o nieuregulowanym, meandrującym korycie.
🏞️ Dolina rzeki wraz z polodowcową rynną Karwosiecko-Cholewicką tworzy niezwykle malowniczy krajobraz z licznymi jarami, skarpami i wąwozami.
🔗 Park stanowi ważny korytarz ekologiczny, łączący Dolinę Wisły z obszarami leśnymi Puszczy Gostynińsko-Włocławskiej oraz obszarem Natura 2000 Sikórz.
🏔️ Rzeźba terenu i zbiorowiska roślinne
Jednostajny krajobraz nizinny Mazowsza urozmaicają tu głęboko wcięte doliny, wzgórza polodowcowe, skarpy wiślane oraz liczne mokradła.
💧 Skrwa Prawa tworzy miejscami dzikie, niemal górskie odcinki z progami, zwężeniami i bystrzami. Jej dolina przybiera miejscami formę wąwozu, a otaczające ją lasy tworzą naturalny korytarz przyrodniczy.
🌳 Na terenie Brudzeńskiego Parku Krajobrazowego nie występują duże, zwarte kompleksy leśne. W dolinie Skrwy dominują lasy grądowe z cennym starodrzewem, natomiast w niżej położonych fragmentach występuje ols.
🌲 Lasy i tereny zadrzewione stanowią około 65% powierzchni BPK.
🔒 Około 95% lasów pozostaje własnością Skarbu Państwa – Lasów Państwowych.
📍 Największe kompleksy leśne to:
• Brwilno,
• Sikórz,
• Brudzeńskie Jary.
🌼 Szczególnie atrakcyjne są Brudzeńskie Jary – z zachowanym starodrzewem dębowym i bukowym, w którym wiosną masowo kwitnie śnieżyczka przebiśnieg.
🌿 W drzewostanach Parku wyróżniono 16 gatunków panujących, m.in.:
sosnę pospolitą i czarną, modrzew, świerk pospolity, buk zwyczajny, dąb, klon zwyczajny i jawor, jesion wyniosły, grab pospolity, brzozę brodawkowatą, olszę czarną, robinię akacjową, osikę, wierzbę oraz lipę drobnolistną.
🕰️ Dominują drzewostany młodszych klas wieku (do 80 lat), jednak często spotykane są również drzewa 150-letnie i starsze.
📷 Skrwa Prawa – fot. arch. BPK
🐾 Fauna
🐟 W wodach Skrwy Prawej występuje niemal 40 gatunków ryb, m.in.: płoć, okoń europejski, kleń, jaź oraz pstrąg potokowy.
Różnorodność ichtiofauny wynika z naturalnego charakteru rzeki – obecności zarówno bystrzy, jak i głębokich plos o spokojniejszym nurcie.
🦦 Rzeka jest ważnym siedliskiem wydry i bobera. Wydra korzysta z bogatej bazy pokarmowej oraz licznych kryjówek, natomiast działalność bobra sprzyja powstawaniu rozlewisk i zwiększa różnorodność biologiczną doliny.
🦅 Na terenie Parku stwierdzono ponad 180 gatunków ptaków, co czyni BPK jednym z najcenniejszych ornitologicznie obszarów regionu.
Występują tu m.in.: bielik, kania czarna, trzmielojad, derkacz, zimorodek oraz dudek.
🟠 Dudek – widniejący w logo Brudzeńskiego Parku Krajobrazowego – jest symbolem mozaikowego krajobrazu Parku, łączącego otwarte przestrzenie, stare drzewa i tradycyjny sposób użytkowania terenu.
📷 Dudek
🦇 Lasy i doliny rzeczne stanowią również ważne środowisko dla nietoperzy, które wykorzystują dziuple drzew, stare zabudowania oraz inne naturalne kryjówki.
🐭 W runie leśnym i na skrajach lasów spotyka się liczne drobne ssaki, m.in. mysz leśną i nornicę rudą, stanowiące podstawę diety wielu drapieżników.
🦋 Bogactwo siedlisk sprzyja także występowaniu licznych gatunków owadów, w szczególności ważek i motyli, będących wskaźnikami dobrej kondycji środowiska.
🛡️ Formy ochrony przyrody
Na terenie Brudzeńskiego Parku Krajobrazowego występują następujące formy ochrony przyrody:
🏞️ 3 rezerwaty przyrody – Brwilno, Sikórz, Brudzeńskie Jary
🌍 obszar Natura 2000 – Sikórz (PLH140012)
🌿 14 użytków ekologicznych
🏔️ 2 zespoły przyrodniczo-krajobrazowe – Jezioro Józefowskie i Ujście Skrwy
🌳 21 pomników przyrody
🌳 Rezerwat przyrody Brwilno
📍 Rezerwat położony jest w południowej części Parku, na krawędzi skarpy wiślanej.
📏 Różnice wysokości terenu sięgają 26 metrów, a z jej szczytu rozciągają się widoki na Jezioro Włocławskie.
🌲 W drzewostanie dominują dąb szypułkowy i bezszypułkowy oraz sosna zwyczajna.
🌿 W podszycie występują grab i leszczyna, a w warstwie krzewów m.in. wiciokrzew suchodrzew, grusza polna, tarnina i dereń świdwa.
🌿 Rezerwat krajobrazowy „Sikórz”
🏞️ Obejmuje około 12-kilometrowy odcinek doliny Skrwy od Sikorza do Radotek.
Rzeka głęboko wcina się tu w wysoczyznę polodowcową, tworząc bardzo zróżnicowany krajobraz jarów, skarp i wąwozów.
🌳 Dominują tu zbiorowiska grądowe z udziałem dębów, klonów i lip, a także sosny, modrzewia i świerka.
🌼 Runo leśne jest bogate w gatunki chronione, m.in.: śnieżyczkę przebiśnieg, lilię złotogłów oraz wawrzynek wilczełyko.
🌊 Na dnie doliny rozwija się łęg olszowy.
🌼 Rezerwat przyrody „Brudzeńskie Jary”
🏞️ Rezerwat obejmuje około kilometrowy odcinek Skrwy Prawej wraz z dolinami jej dopływów.
⛰️ Deniwelacje przekraczają 25 metrów, tworząc głębokie jary i strome zbocza.
🌳 Występuje tu ponad 150-letni drzewostan dębowy z udziałem brzozy, lipy i klonów.
🌸 Runo obfituje w liczne gatunki chronione, m.in.: śnieżyczkę przebiśnieg, rutewkę orlikolistną, zawilca gajowego i żółtego, pierwiosnkę lekarską oraz kopytnika pospolitego.
Spotykany jest również wawrzynek wilczełyko, lilia złotogłów i bluszcz pospolity.
🏰 Na krawędzi doliny znajduje się dobrze zachowane wczesnośredniowieczne grodzisko o wymiarach ok. 125 × 90 m.
🕯️ Na terenie rezerwatu stoi także obelisk upamiętniający męczeńską walkę z hitlerowcami podczas II wojny światowej.
📷 Śnieżyczka przebiśnieg w rezerwacie Brudzeńskie Jary
🌿 Użytki ekologiczne
Na terenie Parku znajduje się 14 użytków ekologicznych, obejmujących głównie śródleśne bagna, torfowiska i niewielkie zbiorniki wodne.
🌍 Obszary Natura 2000
Dolny odcinek Skrwy Prawej w granicach BPK stanowi ważny element europejskiej sieci ochrony przyrody.
Dolina Wisły jest korytarzem ekologicznym o randze międzynarodowej – w ramach obszaru specjalnej ochrony ptaków Dolina Środkowej Wisły.
🔧 Czynna ochrona przyrody w Brudzeńskim Parku Krajobrazowym
W Parku prowadzone są liczne działania mające na celu poprawę stanu siedlisk oraz ochronę zagrożonych gatunków.
🐦 Czynna ochrona ptaków
🔨 Rozwieszono około 300 budek lęgowych dla różnych gatunków ptaków.
🧹 Budki są regularnie kontrolowane i czyszczone.
🏫 W szkołach prowadzone są zajęcia edukacyjne, podczas których uczniowie poznają zasady ochrony ptaków i samodzielnie wykonują budki lęgowe.
📘 Opracowano publikację
„Dziuplaki Północno-Zachodniego Mazowsza i sposoby ich ochrony”.
📅 W 2017 roku dodatkowo rozmieszczono:
🦉 ok. 200 koszy lęgowych dla sowy uszatki,
🦉 18 budek dla pójdźki,
🐿️ 49 budek dla popielicy,
🐿️ 55 budek dla wiewiórek.
🦉 Czynna ochrona sowy płomykówki
🏛️ Ochroną objęto ponad 60 obiektów, w których zamontowano specjalne budki lęgowe.
🤝 W działania zaangażowani byli pracownicy Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego oraz około 50 mieszkańców regionu.
🐸 Czynna ochrona płazów
🔍 Przeprowadzono inwentaryzację gatunkową i liczebną płazów w Płocku.
💧 Zidentyfikowano zagrożone zbiorniki rozrodcze.
🚚 Dorosłe osobniki, kijanki i skrzek przenoszono do odpowiednich siedlisk na terenie Parku lub do „azylu” w Miejskim Ogrodzie Zoologicznym w Płocku.
🐟 Restytucja ryb w Skrwie Prawej
📅 Program rozpoczęto w 2002 roku z inicjatywy Zarządu Okręgu Polskiego Związku Wędkarskiego w Płocku.
Celem było przywrócenie pstrąga potokowego oraz innych gatunków łososiowatych i reofilnych karpiowatych.
Działania przyczyniły się do odbudowy populacji, wzrostu bioróżnorodności i poprawy jakości środowiska wodnego.
🦇 Czynna ochrona nietoperzy
🔎 Prowadzony jest monitoring kolonii zasiedlających skrzynki rozwieszone na terenie Parku i otuliny.
🌙 Realizowane są nocne odłowy w sieci, umożliwiające rozpoznanie wykorzystywanych kryjówek naturalnych.
🏚️ Monitorowane są także ambony myśliwskie, strychy budynków, osady leśne oraz przydomowe piwnice na terenie Parku i w jego sąsiedztwie.
