05-400 Otwock, ul.Sułkowskiego 11 tel./faks 22 779 26 94 e-mail: sekretariat@parkiotwock.pl

09-411 Biała, Siecień 134 tel. 24 231 12 73 e-mail: ludwikryncarz@wp.pl

05-500 Piaseczno, ul. Główna 48, Żabieniec tel./ fax. 22 754 51 00 e-mail: chojnowskipark@parkiotwock.pl

26-670 Pionki, ul. Radomska 7 tel./fax.(48) 612 34 41 e-mail: kozienickipark@parkiotwock.pl

05-400 Otwock, ul.Sułkowskiego 11 tel./faks 22 779 26 94 e-mail: sekretariat@parkiotwock.pl

07-130 Łochów, Kaliska 93 tel./fax.(25) 644 13 71 e-mail: npk@parkiotwock.pl

DSC07783
IMG_20170714_131236-EFFECTS
DSC01103aa
Otwarte krajobrazy Bagno Całowanie
20200811_121154
KONICA MINOLTA DIGITAL CAMERA
Image901
SONY DSC
zając BPK
zimorodek2
DSC_0521
DSC_2520
IMG_20160715_120942
DSC04969
SONY DSC
motyl
Makolągwa (samiec)
Dzięcioł duży (młody osobnik)
Pliszka żółta (samiec)
Tracz nurogęś - Mergus merganser - samica z młodymi
Pliszka siwa (samiec)
previous arrow
next arrow
Kategorie
Historia i kultura ChPK

Mikroregion etnograficzny Urzecze

W ostatnich latach dzięki Panu dr Łukaszowi Maurycemu Stanaszkowi odżyła pamięć o mikroregionie etnograficznym który obejmował wsie położone wzdłuż koryta Wisły od dawnego ujścia Pilicy i Wilgi po Saską Kępę. Region ten nazywany jest Urzeczem lub Łurzycem, a jego mieszkańcy Łurzycokami.

W granicach Chojnowskiego Parku Krajobrazowego i na jego obrzeżach położone są wsie zaliczane do tego mikroregionu: Jez

rna (obecnie dzielnica Konstancina-Jeziorny, Obory, Łyczyn, Słomczyn i Kawęczyn. Nieco dalej od Parku wymienić można między innymi dawne wsie Czersk, Powsin, Kabaty i Wilanów.

Krajobraz nadwiślańskiego Urzecza

Lokalny zespół folklorystyczny „Urzeczeni”

Urzeczańskie kapliczki

Fot. archiwum MZPK

MZPK nie wyraża zgody na wykorzystywanie zdjęć przez inne podmioty.

Kategorie
Historia i kultura ChPK

Czersk – dawna siedziba książąt mazowieckich

Obszar Chojnowskiego Parku Krajobrazowego w całości mieści się w granicach powiatu piaseczyńskiego. Najstarszą miejscowością powiatu jest Czersk.

Cały obszar obecnego powiatu piaseczyńskiego w tym Czersk został włączony do Królestwa Polskiego w 1526 r. Wcześniej należał do Księstwa Mazowieckiego. Zamek w Czersku znany jest na całą Polskę jako siedziba książąt mazowieckich i dawna stolica Ziemi Czerskiej.

Osadnictwo na terenach obecnego Czerska rozpoczęło się już w VII w., kiedy to domostwa słowiańskie były porozrzucane na wzniesieniach terenu.

Więcej informacji:

Powiat Piaseczyński – Historia

Zamek Książąt Mazowieckich w Czersku

Fot. archiwum MZPK

MZPK nie wyraża zgody na wykorzystywanie zdjęć przez inne podmioty.

Kategorie
Historia i kultura ChPK

Góra Kalwaria

Wieś o nazwie Góra istniała już w połowie XIII wieku. Zniszczona przez potop szwedzki, została odbudowana przez biskupa Stefana Wierzbowskiego i otrzymała nową nazwę: Nowa Jerozolima.

Prawa miejskie otrzymała w 1670 r., a jej herb nawiązuje do cudownego ukazania się krzyża nad wzgórzem kalwaryjskim w otoczeniu wschodzącego słońca i księżyca. Miasto wybudowano na planie krzyża i przystosowano specjalnie do odprawiania pasyjnych nabożeństw. Powstały tu klasztory i zakony, m.in. dominikanów, bernardynów i pijarów. Na dzisiejszej ulicy Kalwaryjskiej rozsypano nawet ziemię przywiezioną z Jerozolimy. W ówczesnej Górze Kalwarii mogli osiedlać się wyłącznie katolicy. Po śmierci biskupa miasto stopniowo zatraciło swój katolicki charakter, część kościołów rozebrano, a część zsekularyzowano. Uchylono także zakaz osiedlania się Żydów, a miejscowość z czasem stała się ważnym ośrodkiem chasydyzmu. Podczas zaboru pruskiego w mieście zlokalizowano kościół ewangelicki oraz cmentarz; Rosjanie zaś wybudowali koszary oraz cerkiew.

Do najważniejszych zabytków w Górze Kalwarii należą: barokowy kościół pw. Podwyższenia Krzyża św. (niegdyś tzw. Dom Piłata) na rynku głównym, stojący na skraju skarpy wiślanej kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny (niegdyś kościół Bernardynów), barokowo-klasycystyczny budynek Sądu Pokoju Powiatu Czerskiego, barokowa kaplica św. Antoniego z Padwy, dawne kolegium pijarów (obecnie dom pomocy społecznej), Wieczernik w Mariankach, klasycystyczny ratusz miejski wybudowany w latach 1829-34, jatki, czyli dawne kramy handlowe z podcieniami na kolumnach w stylu toskańskim, synagogi przy ul. Pijarskiej 5 oraz 10/12, dwór cadyka Altera oraz cmentarz żydowski.

Zabytki sakralne

O Górze Kalwarii można także przeczytać w artykule pn. Dziedzictwo Żydowskie.

Żydowska Góra Kalwaria

Fot. Archiwum MZPK

MZPK nie wyraża zgody na wykorzystywanie zdjęć przez inne podmioty.

Kategorie
Historia i kultura ChPK

Dziedzictwo żydowskie Chojnowskiego Parku Krajobrazowego

Spośród miejscowości sąsiadujących z Chojnowskim Parkiem Krajobrazowym, Piaseczno i Góra Kalwaria posiadały przed II wojną światową duże populacje ludności żydowskiej. To właśnie głównie tam można dziś zwiedzać zabytki i miejsca pamięci związane z Judaizmem.

Piaseczno

Jak pisze Lechosław Herz w Przewodniku po Chojnowskim Parku Krajobrazowym (2007), ludność żydowska zaczęła napływać do Piaseczna i osiedlać się w mieście w XVII wieku. W XIX wieku stanowili aż 42% mieszkańców Piaseczna! Przed II wojną światową liczba mieszkańców pochodzenia żydowskiego kształtowała się na poziomie 34%, czyli 2809 osób. Mieszkały one głównie przy ulicy Nadarzyńskiej; w mieście znajdowały się dwa domy modlitwy oraz mykwa. Przy ulicy Zgoda 1, obok mykwy, znajdowała się nieistniejąca już dziś synagoga. Religijnym przywódcą społeczności był cadyk i znachor Kelman Kalonimus Szapiro, założyciel warszawskiej szkoły religijnej Daas Mosze, syn rabina Elimelecha z Grodziska Mazowieckiego. Cmentarz w Piasecznie powstał na przełomie XIX i XX wieku, jako iż wcześniej Żydów piaseczyńskich chowano na cmentarzu w Nadarzynie. W listopadzie 1940 roku hitlerowscy okupanci wyznaczyli w mieście getto (ograniczone ulicami Świętojańską, Jerozolimską, Topolowa, Czajewicza i Krótką), które lutego 1941 przeniesiono do getta warszawskiego. Piaseczyńscy Żydzi zginęli w obozie zagłady w Treblince.

Góra Kalwaria

Góra Kalwaria (jidysz: „Ger” czyli „nawrócony”) posiadała w 1864 roku populację ludności żydowskiej w wysokości aż 73% mieszkańców (1664 osoby)! Przed II woja światową liczba ta wzrosła do ponad 3000 osób. Za sprawą cadyka Izaaka Meir Rothenburga AlteraGóra Kalwaria stała się ważnym ośrodkiem chasydyzmu w Europie; pielgrzymowali do niej ortodoksyjni Żydzi z całej Polski. Dzielnica żydowska znajdowała się w centrum miasta; obok zachowanej do dziś synagogi przy ulicy Pijarskiej były mykwa, cheder (szkoła żydowska dla chłopców), dom modlitwy oraz dwór cadyka. W 1940 naziści utworzyli w Górze Kalwarii getto, pomiędzy ulicami Pijarską, Strażacką, ks. Sajny i Piłsudskiego. Z około 3500 mieszkańców pochodzenia żydowskiego, II wojnę światowa przetrwało tylko około 30-40 osób.

Synagoga przy ulicy Pijarskiej 10/12 w Górze Kalwarii powstała w 1903 r. w miejsce drewnianej synagogi z 1849 r. Sąsiaduje ona z dworem cadyka Altera Icchaka Meir Rothenberga. Synagoga była prywatnym domem studiów religijnych rodziny Alterów. Do dziś wewnątrz synagogi widoczne są żeliwne słupy galerii dla kobiet, ukinatowy piec do wypiekania macy na poddaszu, a w okrągłym oknie nad głównym wejściem gwiazda Dawida. Podczas II wojny światowej w bożnicy oraz przed nią hitlerowcy wykonywali masowe egzekucje Żydów.
Obecnie budynek znajduje się pod opieką warszawskiej gminy żydowskiej.

Synagoga w Górze Kalwarii

Cmentarz w Górze Kalwarii pochodzi z 1826 r., zachowało się na nim około 60 nagrobków, studnia do ablucji rytualnych, odbudowany w 1991 r. ohel – czyli grobowiec – cadyków z dynastii Alterów a także pomnik ku czci ofiar Holocaustu. Najstarszy nagrobek pochodzi z 1840 r.

Cmentarz żydowski w Górze Kalwarii

Odbudowany ohel cadyków z dynastii Alterów

Żydzi zamieszkiwali przed wojną również wiele innych miejscowości leżących na obszarze i w okolicach Chojnowskiego Parku Krajobrazowego, takich jak Tarczyn czy Jeziorna.

Przed II wojną światową Żydzi stanowili ponad połowę mieszkańców Jeziorny. Przy ulicy Bielawskiej znajdowała się murowana bożnica, wybudowana w 1930 r. w miejsce drewnianej, a także stojąca do dziś przy ulicy Bielawskiej 10a mykwa z 1920 roku (obecnie dom prywatny). Obok drewnianej synagogi, u zbiegu ul. Fabrycznej i Krzywej znajdował się dom Abrama Konigsteina, w latach 1915–1941 prezesa gminy żydowskiej. W czasie wojny przez krótki czas funkcjonowało tu (pomiędzy ulicą Bielawską a rzeką Jeziorką) getto, którego mieszkańców hitlerowcy wywieźli w 1941 r. do getta w Warszawie. Fotografię mykwy obejrzeć można tutaj: https://sztetl.org.pl/pl/miejscowosci/k/1175-konstancin-jeziorna/112-synagogi-domy-modlitwy-i-inne/85810-mykwa-w-konstancinie-jeziornej

Na terenie Chojnowskiego Parku Krajobrazowego i obszarach sąsiadujących odwiedzić można:

Cmentarze żydowskie – kirkuty:

  • Cmentarz żydowski w Górze Kalwarii (Zakalwaria; klucze do cmentarza dostępne są u Pana Mateusza Prajsa-Blicharza (tel: +48 510 233 442), który oprowadza chętnych zwiedzających. Zwiedzanie możliwe jest pon-czw (ewentualnie pt oraz nd) w godzinach 10-18 po wcześniejszym uzgodnieniu telefonicznym)
  • Cmentarz żydowski w Piasecznie (ul. Tuwima)
  • Cmentarz żydowski w Tarczynie (znajdował się poza miastem, dojście ul. Mszczonowską, obecnie ma nowe ogrodzenie, lecz zabrano z niego wszystkie macewy)

Budynki związane z Judaizmem:

  • Synagoga w Górze Kalwarii (ul. Pijarska)
  • Dom modlitwy w Piasecznie (ul. Niecała 15)
  • Dom modlitwy w Piasecznie (ul. Nadarzyńska)
  • Mykwa w Piasecznie (ul. Zgoda)

Dokładne lokalizacje zabytków kultury żydowskiej można zobaczyć na naszej mapie interaktywnej.

Fot. Archiwum MZPK

Więcej informacji można znaleźć również na stronach www:

  1. Taniec opowieści czyli Chasydzi Piaseczna
  2. Kirkuty.xip.pl: Cmentarz  Żydowski w Piasecznie, Cmentarz Żydowski w Tarczynie, Cmentarz Żydowski w Górze Kalwarii
  3. Wirtualny Sztetl: Piaseczno, Góra Kalwaria, Konstancin-Jeziorna
  4. Pójdź śladami piaseczyńskich Żydów – pobierz: Guesting szlakiem piaseczynskich Żydow
Kategorie
Historia i kultura ChPK

Konstancin-Jeziorna – jedyne uzdrowisko na Mazowszu

Konstancin – Jeziorna jest miastem położonym na południe od Warszawy, w odległości właściwie kilku kilometrów od granicy Stolicy i około dwudziestu kilometrów od jej ścisłego centrum. Historycznie miejscowość ta zaistniała dopiero w roku 1969, poprzez połączenie miast Skolimów – Konstancin oraz Jeziorna wraz z kilkoma przyległymi do nich wsiami.

Tężnia solankowa

Geograficznie położona jest ona na styku Doliny Środkowej Wisły i Równiny Warszawskiej, nad rzeką Jeziorką oraz jej dopływem rzeką Małą. W części południowej Konstancina – Jeziorny biegnie granica Chojnowskiego Parku Krajobrazowego, a za początek Parku można przyjąć koniec ulicy Od Lasu. Pomiędzy Konstancinem – Jeziorną a Słomczynem znajduje się rezerwat przyrody „Obory”. W pobliżu znajdują się także trzy inne rezerwaty przyrody: „Skarpa Oborska”, „Łęgi Oborskie” i „Łyczyńskie Olszyny”.  Miejscowość Jeziorna istniała już w okresie średniowiecza, a jej granicą była rzeka Jeziorka, nad którą około 1775 roku Stanisław August Poniatowski na wniosek hrabiego Jana Kurza założył papiernię. Produkowano w niej papier czerpany, na którym m.in. spisano Konstytucję 3 Maja. Skolimów – Konstancin historycznie należał do rodu Potulickich Skórzewskich, a nazwa pochodzi od imienia hrabiny Konstancji. Dzisiejszy Konstancin – Jeziorna powstał głównie dzięki hrabiemu Witoldowi Skórzewskiemu, który część swoich dóbr w Oborach (park dworski o powierzchni około 100 hektarów) pod koniec XIX wieku postanowił przekształcić na miejscowość letniskową. Za oficjalną datę utworzenia Konstancina przyjmuje się rok 1897. To właśnie na przełomie XIX i XX wieku powstało tu wiele pięknych posiadłości willowych. Projektantami byli czołowi Polscy architekci, tacy jak: Bronisław Colonna – Czosnowski, Józef Pius Dziekoński, Henryk Gay, Jan Heurich (młodszy), Władysław Jabłoński, Franciszek Lilpop, Władysław Marconi,  Kazimierz Skórewicz, Tadeusz Tołwiński, Czesław Przybylski. W Konstancinie można podziwiać bardzo różne style, poczynając od neogotyku poprzez architekturę dworską aż po secesję czy modernizm. Zacnymi mieszkańcami tego terenu byli np. Stefan Żeromski i Wacław Gąsiorowski. Już w 1917 roku Konstancin otrzymał status uzdrowiska, nie tylko dzięki bliskości lasów chojnowskich, ale także położonych od strony północnej lasów kabackich. W roku 1953 to właśnie tutaj prof. Marian Weiss na bazie istniejącej infrastruktury szpitalnej założył Stołeczne Centrum Rehabilitacji, istniejące do dnia dzisiejszego pod nazwą Mazowieckie Centrum Rehabilitacji „STOCER” Sp. z o.o. Szpital imienia prof. Weissa jest jednym z najbardziej cenionych w zakresie leczenia narządu ruchu. Pierwsze sanatorium powstało w roku 1965 i nosiło nazwę „Warszawianka”. Obecnie w tym miejscu znajduje się hotel „Konstancja”. Kolejne sanatorium pod nazwą „Przy Źródle” powstało już w roku 1966  i powiązane było z zakończonymi pracami odwiertu do złóż solanki, odkrytej w latach sześćdziesiątych XX wieku. Niedużo wcześniej, bo w roku 1962 powstał Szpital Rehabilitacji Neurologicznej, sukcesywnie rozbudowywany w latach 1996 i 2007, przekształcając się równocześnie ze Szpitalem Rehabilitacji Kardiologicznej w Uzdrowisko Konstancin – Zdrój S.A. W 1977 roku „Uzdrowisko Konstancin” wzbogaciło się o Zakład Przyrodoleczniczy „Biały Dom”. W roku 1975 rozpoczęto budowę tężni solankowej, która do dnia dzisiejszego przyciąga nie tylko walorami leczniczymi dróg oddechowych, ale również estetycznymi, a każda osoba, która kiedykolwiek znajdzie się w okolicach Konstancina – Jeziorny powinna odwiedzić to miejsce. W porównaniu do najbardziej znanej tężni w Ciechocinku ta jest dużo mniejsza, ale jej walory architektoniczne i lecznicze są równie ogromne. W 1982 otwarto kolejne sanatorium uzdrowiskowe o nazwie „Fraszka”, a niedługo później powstał szpital uzdrowiskowy „Marysieńska”.

Dodatkowymi walorami leczniczymi są udostępnione dla zwiedzających lasy konstancińskie, na terenie których znajdziemy m.in. ścieżkę zdrowia, która zawiera różne przyrządy do ćwiczeń, ścieżkę konną, z położoną nieopodal stajnią. Dla rowerzystów dostępne są również ścieżki rowerowe, a dla tych którzy pragną obcować z naturą i poznawać jej tajniki zapraszamy na naszą ścieżkę dydaktyczną „Lasy Konstancińskie”, której początek znajduje się na końcu ulicy Od Lasu.

Konstancin kusi nie tylko walorami uzdrowiskowymi, ale także turystycznymi. Nie brakuje tutaj miejsc noclegowych, a tymi najczęściej spotykanymi są hotele. Znajduje się tu również wiele kawiarenek i restauracji. Od tych przepełnionych szykiem i elegancją, do tych bardziej „przaśnych”, można by powiedzieć o charakterze wiejskim. Bardzo ciekawym przykładem takiego stylu jest gospoda „Zalewajka”, znajdująca się właśnie przy ulicy Od Lasu.

Warto podkreślić, że Konstancin – Jeziorna jest jedynym uzdrowiskiem na naszym pięknym Mazowszu.

Kategorie
Historia i kultura ChPK

Konstancińskie Wille

Konstancin historycznie należał do majątku Potulickich, którzy założyli tu w 1897 r. ekskluzywne letnisko. Nazwa miejscowości pochodzi od imienia hrabiny Konstancji.

Na przełomie XIX i XX wieku powstało tu wiele pięknych posiadłości willowych wybudowanych w różnych stylach: dworskim, neogotyckim, secesyjnym czy modernistycznym. Przeprowadzać się tu zaczęli arystokraci,  finansjera i artyści, np. Stefan Żeromski, w którego willi znajduje się obecnie muzeum. Do najpiękniejszych konstancińskich willi należą: „Pod Dębem”, „Słoneczna”, „Kaprys”, „Ustronie”, „Moja”, „Zameczek”, „Świt”, „Anna”, „Ukrainka”, pensjonat „Gryf”, pałacyk „Pallas Athene”, „Dworek Polski oraz „Dworek w Lesie”. W Skolimowie warto zaś obejrzeć wille: „Zagłobin”, „Jerychonka” oraz „Mucha”. Niestety zabytkowa willa „Julisin” została nielegalnie rozebrana w 2009 roku.

Klikając w poniższy link, można obejrzeć lokalizacje konstancińskich willi na mapie google.

Fot. Archiwum MZPK.

MZPK nie wyraża zgody na wykorzystywanie zdjęć przez inne podmioty.

Kategorie
Historia i kultura ChPK

Piaseczno

Pierwsze wzmianki o Piasecznie pochodzą z XIII wieku, a jego nazwa nawiązuje do piaszczystych brzegów rzeki Jeziorki. Miasto jest jednym z najstarszych na Mazowszu; prawa miejskie nadał mu w 1429 r. książę Janusz I. Herbem Piaseczna jest Junosza, czyli baran – polski herb szlachecki.

Do najważniejszych zabytków Piaseczna należą: kościół św. Anny wraz z plebanią i drewnianą dzwonnicą, cmentarze parafialny oraz żydowski, mykwa, dworzec piaseczyńskiej kolei wąskotorowej oraz klasycystyczny ratusz. Na kopule jego wieży widnieje półksiężyc – symbol pobytu w Piasecznie w roku 1777 tureckiego posła Numan-beja.

W parku miejskim zachował się XIX-wieczny dworek „Poniatówka”, nazwany tak na pamiątkę wizyt księcia Józefa Poniatowskiego. Po zakupie majątku Chyliczki przez hrabinę Cecylię Plater-Zyberkównę, obok dworku wybudowano neoklasycystyczny budynek Szkoły Żeńskiej Gospodarstwa Wiejskiego.

W mieście znajdziemy zabytkowe wille, w tym willę rodziny Zawadzkich, gdzie mieszkał Jan Bytnar „Rudy”.

O Piasecznie można także przeczytać w artykule pn. Dziedzictwo Żydowskie.

Rynek główny w Piasecznie

Kościół świętej Anny

Stare budownictwo Piaseczna

Fot. Archiwum MZPK

MZPK nie wyraża zgody na wykorzystywanie zdjęć przez inne podmioty.

 

Kategorie
Historia i kultura ChPK

Historia Prażmowa

Gmina Prażmów położona jest w południowej części powiatu piaseczyńskiego, ok. 30 km od Warszawy. Historycznie w XV w. teren ten był gniazdem rodu Okuniów herbu Belina, z którego pochodził m. in. prymas Polski i kanclerz wielki koronny Mikołaj Prażmowski, żyjący w XVII w.

W ówczesnym czasie decydujący wpływ na losy Prażmowa miał potop szwedzki, który doprowadził do całkowitego zniszczenia zabudowań Prażmowa. Czasy świetności Prażmów zawdzięcza natomiast pochodzącemu z Flandrii kamerdynerowi i antreprenerowi teatralnemu Stanisława Augusta Poniatowskiego, którego bratanek Franciszek Ryx otrzymał tytuł własności Prażmowa. To właśnie jego potomkowie w wieku XIX byli właścicielami majątków ziemskich Prażmowa. Dzięki Ryxom Prażmów posiada zabytki, których historia sięga właśnie wieku XIX.

Najstarszym z budynków powstałych w Prażmowie jest kościół. Zbudowany został w latach 1800-1817 w stylu klasycystycznym, a w 1871 roku przeszedł modernizację, efektem której jest kościelna wieża. To właśnie na tyłach tego kościoła znajduje się rodzinny grobowiec Ryxów, w którym spoczywają: Franciszek Ryx (zm. 1839), Ludwika Ryx (zm. 1841), Jerzy Ryx (zm. 1944), Irena Ryx (zm. 1932), Jadwiga Mysyrowiczowa z Ryxów (zm. 1925 r.) wraz z synem Aleksandrem (zm. 1948 r.). Nieopodal kościoła znajduje się pochodzący z 1820 roku murowany klasycystyczny dwór wybudowany przez majora Franciszka Ryxa.

W 1832 roku całość dóbr odziedziczył najmłodszy syn Franciszka, Aleksander, a po jego śmierci w 1863 roku majątek przeszedł na własność Bronisława Feliksa Ryxa. To właśnie on w roku 1863 zniósł pańszczyznę chłopów na terenie Prażmowa. Katastrofalnym w skutkach dla aktualnego właściciela majątku było powstanie styczniowe, które dotknęło Prażmowa 5 sierpnia 1863 roku. W tym właśnie dniu doszło do potyczki pomiędzy rosyjską formacją podpułkownika Kulgaczewa i insurgentami z oddziału Władysława Grabowskiego. Pamiątką po tym wydarzeniu jest grobowiec na cmentarzu parafialnym z informacją o 11 poległych powstańcach. Sam Bronisław Ryx nie odniósł ran, został mianowany majorem, ale musiał uciekać, gdyż został wydany na niego wyrok śmierci przez rosyjski audytoriat polowy. Powrócił dopiero w 1884 r. i został aresztowany przez władze rosyjskie, ale po licznych staraniach żony Izabelli został ułaskawiony. To właśnie Izabella z Kropiwnickich pod nieobecność męża zarządzała majątkiem, tworząc nowoczesne centrum hodowli drobiu i trzody chlewnej. Po jej śmierci w 1904 roku majątek przeszedł w ręce dzieci – Jerzego, Bronisławy i Jadwigi. Niestety w 1935 roku ze względu na zadłużenie cały majątek został przejęty przez Towarzystwo Kredytowe Ziemskie, kończąc tym samym ponad stuletnie panowanie rodu Ryxów na tym terenie.

Zachęcamy wszystkich do odwiedzenia historycznego zakątka, jakim jest Prażmów. Pod urzędem gminy początek swój ma ścieżka rowerowa Doliną Jeziorki.

Fot. Archiwum MZPK.

MZPK nie wyraża zgody na wykorzystywanie zdjęć przez inne podmioty.

Kategorie
Historia i kultura ChPK

Dwory i dworki na terenie ChPK

Dwór w Pracach Dużych

W Pracach Dużych położonych w gminie Tarczyn, przy ulicy Tarczyńskiej 49, mieści się murowany dwór. Dawniej była tu jedynie drobna własność szlachecka. W XX wieku ziemie te były w rękach rodziny Budnych, m.in. Apolinarego Budnego. Majątek liczył wówczas 258 hektarów. Potem Prace Duże należały do Romany Orłowskiej. Bardzo zgrabny dwór wzniesiono w okresie dwudziestolecia międzywojennego w formach stylu polskiego, nawiązującym zarówno do epoki baroku, jak i okresu klasycyzmu. Posadowiony jest na planie prostokąta, o regularnej bryle, podpiwniczony, parterowy, z mieszkalnym poddaszem. Klasycystyczny charakter ma prosta parterowa bryła dworu, nakryta czterospadowym dachem oraz dwukolumnowy wgłębny portyk. Barokowy jest falisty szczyt wieńczący wystawkę dachową na osi elewacji frontowej oraz szczyt znacznie szerszej wystawki dachowej w elewacji ogrodowej. Od frontu posiada wystawkę z barokowym szczytem, w którym widnieje Jastrzębiec – herb Budnych. Wystawka ta jest dodatkowo z obu stron ujęta spływami wolutowymi. Jeszcze kilkanaście lat temu był w ruinie, bez dachu. Został odbudowany, przywrócony do dawnej świetności. Wokół dworu są pozostałości parku krajobrazowego.

Dwór Regnerówka w Piasecznie

W Piasecznie przy ulicy Świętojańskiej 42 mieści się zabytkowy neoklasycystyczny dworek z połowy XIX wieku zwany Regenerówką, który aktualnie jest pensjonatem. Jest malowniczo położony wśród starodrzewia i zieleni przy złączeniu rzek Jeziorki i Zielonej. Adam Regner – bohater i uczestnik wojny Rosyjsko-Tureckiej został pierwszym właścicielem dworku. Był również jednym z założycieli Ochotniczej Straży Pożarnej. Po jego śmierci właścicielem został syn Feliks Regner, uczestnik wojny Polsko-Rosyjskiej w obronie Warszawy w roku 1920, który również został odznaczony za zasługi. Hrabia Jerzy Szumiński, znawca zabytków, hodowca i pasjonat koni, mecenas sztuki odkupił od rodziny Regnerów zubożałą i zrujnowaną Regnerówkę. Odrestaurował on posiadłość, wybudował obok niej powozownię i stajnię, scalił w jedną całość ziemię rozczłonkowaną na wiele działek i wielu podwłaścicieli – całą dolinę 7 hektarową zmienił na pastwiska dla koni. Po śmierci Jerzego Szumińskiego posiadłość odziedziczył jego syn Tomasz, śpiewak operowy oraz artysta rzeźbiarz. Dworek Regenerówka został przez rodzinę Szumińskich herbu Leszczyc rozbudowany i w dalszym ciągu zachowuje tradycję polskiego dworu.

Dwór Regnerówka

Dwór w Łyczynie (Gmina Konstancin-Jeziorna)

Łyczyn to wieś położona na południowy wschód od Konstancina-Jeziorny, kiedyś posiadłość Potulickich. Znajduje się tutaj dwór, który został wybudowany w dwudziestoleciu międzywojennym na zlecenie rodziny Potulickich. W latach 30 tych należał do hr. Józefa Potulickiego. Na chwilę przed rozpoczęciem II Wojny Światowej, po zlicytowaniu majątku w lipcu 1937 roku, przeszedł w posiadanie Stanisława Plebańskiego. Właściciel dworu Stanisław Plebański pochodził ze szlacheckiej rodziny polsko-litewskiej (herb Junosza), która brała udział w Powstaniu Listopadowym i w Powstaniu Styczniowym. Plebański wykształcił się na Paryskiej Sorbonie i jeszcze przed I Wojną Światową brał udział w budowach największych mostów w Azji. Brał również udział w wojnie z bolszewikami a w drugiej RP założył firmę i zajmował się budową wielu miejsc w Warszawie, między innymi kościoła przy ulicy Chełmskiej oraz kamienic przy ulicy Narbutta. Był związany ze Stronnictwem Pracy i przyjaźnił się z Władysławem Sikorskim, który do Łyczyna przyjeżdżał „na kawkę”. Dwór jest murowany z cegły i otynkowany, przykryty dachem łamanym oraz kryty dachówką. Posadowiony na planie prostokąta, o regularnej bryle, częściowo podpiwniczony, parterowy, z piętrową częścią środkową i z mieszkalnym poddaszem. Na pierwszym piętrze znajduje się balkon z oryginalną tralkową balustradą. Całość skomponowana w stylu dworkowym, z przewagą elementów późnego klasycyzmu i baroku. W latach 90 tych XX wieku należał do PGR Obory i wykorzystywany był jako mieszkania prywatne pracowników Rolniczego Zakładu Doświadczalnego. Obecnie stanowi własność prywatną.

Dwór w Łyczynie

Dwór w Sierzchowie (Gmina Góra Kalwaria)

Sierzchów to wieś położona w gminie Góra Kalwaria. Istniała już w XVI wieku jako Sierzchowo. Dwór posadowiony na planie prostokąta został wybudowany w 20-leciu międzywojennym dla Stefana Kowalskiego. Jest to budynek o cechach „stylu dworkowego”. Został wymurowany z cegły i jest podpiwniczony z mieszkalnym poddaszem. W elewacji frontowej znajduje się dwukolumnowy portyk toskański umieszczony niecentralnie. Wokół dworu są pozostałości parku krajobrazowego. Teren jest zamknięty i ogrodzony, stanowi własność prywatną. W latach 90 tych dwór był wykorzystywany przez biura Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej.

Dwór w Sierzchowie
Staw przy obiekcie dworskim
Budynek gospodarczy

Dwór w Wilczynku

Dworek zlokalizowany w  miejscowości Baniocha, w gminie Góra Kalwaria przy ulicy Wilczynek 2. W 1783 roku właścicielami Baniochy byli Szymanowscy, w XIX wieku Szymanowscy, Bieniewscy, Chmielewscy, Czudowscy, Karol Werner, Lasoccy, a od końca stulecia Feliks Świerzaczyński. Po licznych parcelacjach część majątku Feliksa Świerzaczyńskiego odkupili około roku 1910 Władysław i Maria Tymienieccy, którzy w 1911 roku odsprzedali ją Władysławowi Wilczyńskiemu skąd najprawdopodobniej zawdzięcza swoją nazwę.

Niewielki dwór w Wilczynku to jeden z najpiękniejszych domów wybudowanych w stylu polskim. Powstał krótko przed I wojną światową lub zaraz po niej, zapewne dla rodziny Wilczyńskich. Parterowy, nakryty dachem polskim z okapem i wejściem poprzedzonym dwukolumnowym wgłębnym portykiem. Ponad nim zwieńczona trójkątnym frontonem wystawka dachowa z ładnie wykrojonym półkolistym oknem.

Budynek jest bardzo dobrze utrzymany, obecnie znajduje się w nim przedszkole.

Dwór w Wilczynku

Dwór w Brześcach

Brześce to wieś szlachecka z XV wieku położona w gminie Góra Kalwaria. Leży przy drodze wojewódzkiej nr 724, pomiędzy Konstancinem-Jeziorną a Górą Kalwarią.

Do zabytków Brześć należy zespół dworski z murowanym spichlerzem przy ulicy Osiedlowej 2A, który powstał prawdopodobnie wg projektu Jana Kantego Fontany w XVIII. Jan Kanty Fontana żył w latach 1731–1800 i był właścicielem Brześc w latach 1784-1791. Jan Kanty Fontana był architektem, geometrą i burgrabią Zamku Królewskiego w Warszawie. Drewniany dwór z 1784 roku w stylu barokowo-klasycystycznym, według projektu Marka Wiśniewskiego, w latach 1992- 1993 przeszedł gruntowną renowację.

Przyziemie dworu jest zbliżone do kwadratu z sienią przecinającą układ trzytraktowy, biegnącą swą osią od ganku w kierunku Jeziora Brześkiego. Z okien dworu mamy okazję podziwiać piękny widok wjazdu oraz zbocza wzniesienia, tafli jeziora, pasa zieleni i pól.

Zaciosy na zachowanych belkach futryn wykonane siekierkami lub dłutem dowodzą, że dwór był tynkowany, najpewniej gliną, ponieważ glinianą zaprawę w murach posiadają nadal kuchnia dworska i spichlerz.

Przed dworem zachował się unikatowy, jeden z dwóch zachowanych w Polsce, kulowy zegar słoneczny, który wskazuje czas za pomocą cienia.

W pobliżu dworu znajdują się pozostałości po parku krajobrazowym założonym na skarpie, z zachowanym starodrzewem i pomnikami przyrody, między innymi topolą czarną o obwodzie pnia prawie 7m, zaś nad jeziorem rośnie dąb szypułkowy o obwodzie 510cm.

 

Kategorie
Historia i kultura ChPK

Kościoły w Chojnowskim Parku Krajobrazowym

Na terenie Chojnowskiego Parku Krajobrazowego, jego otuliny oraz w najbliższej okolicy znajdziemy kilka ciekawych zabytkowych kościołów.

Kościoły w gminie Tarczyn

Kościoły w gminie Konstancin-Jeziorna

Kościoły w gminie Góra Kalwaria

Kościoły w gminie Piaseczno

Kościoły w gminie Prażmów

Kościoły w gminie Lesznowola

Fot. Archiwum MZPK
MZPK nie wyraża zgody na wykorzystywanie zdjęć przez inne podmioty.

logo-ue.png

logo-bip-2.png

Treść | Menu | Przyciski