Spacerując po Mazowieckim Parku Krajobrazowym możemy zauważyć najróżniejsze budki wiszące na drzewach. Kto i kiedy tam mieszka? Kto je wiesza?
Miesiąc: styczeń 2026
Zapraszamy do lektury artykułu o lesie zimą w miesięczniku „Mazowsze. Serce Polski” nr 1(93)2026.
Kolejne spotkanie przyrodnicze przeprowadzone przez pracownika Kozienickiego Parku Krajobrazowego dla dzieci w czasie ich zimowego odpoczynku odbyło się w Miejskim Ośrodku Kultury w Pionkach. Tematem przewodnim pogadanki i warsztatów były piękne, tajemnicze, rzadkie i chronione – sowy. Uczestnicy poznali środowisko życia sów, ich przystosowania do nocnego trybu życia oraz roli jaką pełnią w ekosystemie.
W czasie ferii zimowych, w Korczewie i Przesmykach przeżyliśmy „rudą przygodę”. Dzieci z przedszkola i zerówki Zespołu Oświatowego w Korczewie oraz młodzi uczestnicy zajęć w Gminnym Ośrodku Kultury w Przesmykach obchodzili Dzień Wiewiórki.
Mali przyrodnicy z ciekawością chłonęli opowieści o zwyczajach puszystej „spryciuli”, odkrywając tajemnice jej życia na drzewach. Z łatwością zapamiętali, gdzie wiewiórki budują swoje schronienia, jakie przysmaki gromadzą w zimowych zapasach oraz jak imponujące, podniebne akrobacje potrafią wykonywać między koronami drzew. W czasie warsztatów na sali panowało skupienie, a papierowe zwierzątka zyskały wyjątkowe barwy i radosne charaktery.
„Rude zajęcia” były doskonałą okazją do połączenia zabawy z nauką o przyrodzie.
Tekst i zdjęcia: B. Ługowska
W czasie ferii zimowych Brudzeński Park Krajobrazowy przeprowadził zajęcia edukacyjne w bibliotece w Siecieniu, skierowane do dzieci w wieku od 6 do 12 lat. Spotkanie odbyło się pod hasłem „Ferie w bibliotece w Siecieniu z Brudzeńskim Parkiem Krajobrazowym” i miało formę aktywnych, angażujących warsztatów przyrodniczych.
Zajęcia rozpoczęły się quizem multimedialnym, podczas którego dzieci rozpoznawały zwierzęta prezentowane na slajdach. Uczestnicy mierzyli się z aż 20 gatunkami – od tych najbardziej znanych po coraz trudniejsze do odgadnięcia. Po każdej poprawnej odpowiedzi dzieci poznawały ciekawostki dotyczące danego zwierzęcia, a także chętnie dzieliły się własnymi spostrzeżeniami i doświadczeniami związanymi z obserwacją przyrody.
Kolejnym punktem programu była część plastyczna. Każdy uczestnik otrzymał szablon ptaka, który następnie samodzielnie ozdabiał, nadając mu barwy wybranego gatunku. Wśród najczęściej wybieranych ptaków znalazły się m.in. sikorki, gawrony, kowaliki oraz gile. Dzieci wykazały się dużą kreatywnością i znajomością cech charakterystycznych poszczególnych gatunków.
Dużym zainteresowaniem cieszyła się również drewniana układanka edukacyjna, polegająca na dopasowywaniu wizerunków ptaków do ich nazw gatunkowych. Zabawa ta była nie tylko atrakcyjna, ale także doskonale utrwalała zdobytą wcześniej wiedzę.
Po zakończeniu przyrodniczej części zajęć na uczestników czekały warsztaty plastyczne przygotowane przez bibliotekę, które stanowiły miłe dopełnienie spotkania.
Zajęcia przebiegły w bardzo miłej i twórczej atmosferze. Wszystkie dzieci były niezwykle zaangażowane, aktywne i zaciekawione tematyką przyrodniczą. Takie spotkania są doskonałą okazją do rozwijania wiedzy o lokalnej faunie oraz budowania wrażliwości na otaczającą nas przyrodę już od najmłodszych lat.
Tekst: A.Sitarski
W styczniu 2026 r. pracownicy Chojnowskiego Parku w ramach akcji Monitoringu Zimujących Ptaków Wodnych, elementu Państwowego Monitoringu Środowiska, jak co roku zmonitorowali ponad 15 km rzeki Jeziorki oraz stawy w Żabieńcu.
Tegoroczna akcja odbyła się w dniach 17-25 stycznia. W tym czasie teren Chojnowskiego PK pokryty był śniegiem, a rzeka Jeziorka lodem.
Ze względu na zalodzenie rzeki nie zaobserwowaliśmy w tym roku dużo ptaków. Wśród ptaków wodno-błotnych najliczniejsze były krzyżówki, kormorany i nurogęsi. Trafiła się również para cyraneczek. Do tego obserwowaliśmy mniejsze ptaki, takie jak grubodzioby, jemiołuszki i potrzosy.
Monitoring Zimujących Ptaków Wodnych koordynuje Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków, a na Mazowszu – Mazowiecko-Świętokrzyskie Towarzystwo Ornitologiczne. Więcej informacji można znaleźć pod linkami:
- Strona OTOP – Monitoring Zimujących Ptaków Wodnych
- Zimowy monitoring ptaków na obiektach wodnych Niziny Mazowieckiej
- Monitoring Ptaków Polski
Zdjęcia: K. Kozłowska/arch. MZPK, P. Fabijański.
MZPK nie wyraża zgody na wykorzystywanie materiału przez inne podmioty.
Zespół Brudzeńskiego Parku Krajobrazowego zaprasza dzieci w wieku 6–12 lat na zimowe spotkanie pełne przyrodniczych atrakcji!
📅 27 stycznia 2026 r.
⏰ godz. 10:00–12:00
📍 Biblioteka w Siecieniu
W programie m.in. gry, zabawy i warsztaty przyrodnicze – idealny sposób na aktywne i ciekawe ferie! 🌿🦉
📞 Zapisy pod nr tel.: 24 260 95 69
👉 A już w niedzielę, 25 stycznia, widzimy się w Szkole Podstawowej w Siecieniu podczas Finału Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy! ❤️🎶Zespół BPK będzie tam ze stoiskiem przyrodniczym – szykujemy gry, konkursy i zabawy dla małych i dużych miłośników przyrody. Wpadajcie koniecznie!
Tekst: P. Pietrzak
Kategorie
21 styczeń – Dzień Wiewiórki
Z okazji Dnia Wiewiórki, który jak co roku świętujemy 21 stycznia, zapraszamy do bliższego poznania jednej z najbardziej rozpoznawalnych mieszkanek lasów Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego.
Ruda, zwinna i wyglądająca jak leśny skrzat – wiewiórka pospolita to nieodłączny element naszego krajobrazu przyrodniczego. Choć najczęściej kojarzymy ją z rudym futerkiem i takie możemy spotkać najczęściej w naszym parku. W innych rejonach Polski mogą występować osobniki o ciemniejszym, niemal czarnym umaszczeniu.
Spotkać można ją zarówno w lasach liściastych, które obfitują w orzechy, żołędzie i owoce, jak i w lasach iglastych, w pobliżu sosen oraz świerków. W ciągu dnia buszuje po lesie, natomiast noce przesypia w gniazdach lub w dziuplach. Natura zrobiła z nich „małych architektów” – budują one dwa rodzaje gniazd, z czego każde pełni inną funkcję. Główne gniazdo zwane lęgowym służy do wychowywania młodych. Drugie gniazdo jest mniejsze i może służyć jako schronienie i miejsce odpoczynku lub awaryjne gniazdo lęgowe. Zbudowane są one z gałęzi i przybierają kształt kulisty, do którego wejście znajduje się na spodzie – czym różni się od gniazd budowanych przez ptaki. Wyściełane są mchem, porostami oraz suchą trawą. Prawie zawsze w gnieździe wiewiórki można znaleźć drugie wyjście, tzw. „ewakuacyjne”.
Doskonale przystosowane do życia na drzewach, potrafią wykonywać imponujące skoki, a ich puszysty ogon nie tylko pomaga w utrzymaniu równowagi, ale również pełni funkcję steru. Włosy na ogonie osadzone są na cienkich kościach, które są niezwykle elastyczne i mogą się wyginać, co pozwala ogonowi na precyzyjne ruchy. Puszysta kita działa również jak ciepła kołderka – w mroźne dni pomaga w utrzymaniu ciepłoty ciała. Również kończyny odgrywają istotną rolę podczas poruszania się po pniach drzew. Wiewiórka ma 4 palce na przednich łapach (z zanikniętym kciukiem, co ułatwia chwytanie kory i pokarmu) oraz 5 palców na tylnych łapach, które są silniejsze i pomagają w skakaniu. Pazury, które są ostre i silne, umożliwiają jej zręczne poruszanie się po drzewach.
Wiewiórka w okresie letnio-jesiennym zjada głównie nasiona, orzechy i owoce. Obserwowano również proces suszenia przez wiewiórki grzybów, które rozkładają na gałązkach w nasłonecznionych miejscach. Niekiedy zjada jajka i pisklęta ptaków. Na okres zimowy gromadzi zapasy orzechów, szyszek i żołędzi w dziuplach i zagłębieniach kory oraz w wykopanych podziemnych spiżarniach. Bardzo łatwo jest poznać pozostałość po zjedzonej przez wiewiórkę szyszce: jest ona pozbawiona łusek na prawie całej długości i ma pozostawiony stożek z najmłodszą częścią szyszki na górze.
Te niewielkie ssaki odgrywają ważną rolę w ekosystemie, przez co niektórzy nazywają je „pomocnikami leśników”. Magazynując nasiona i zapominając o części swoich „spiżarni”, przyczyniają się do naturalnego odnawiania lasu.
W Polsce, wiewiórka pospolita podlega częściowej ochronie gatunkowej od 2014 roku. Obecnie największym zagrożeniem dla europejskiej populacji wiewiórki pospolitej jest przedstawiciel jej rodziny zza oceanu – wiewiórka szara (Sciurus carolinensis). Naturalnie występuje ona w Ameryce Północnej, natomiast w Europie jest gatunkiem inwazyjnym. Na skutek przeprowadzonych przez człowieka introdukcji (wprowadzenie gatunku na obszarach, na których wcześniej nie występował), gryzoń ten pojawił się między innymi w Anglii oraz we Włoszech. W obu tych państwach obserwuje się gwałtowne zanikanie lokalnych populacji wiewiórek pospolitych. Warto wspomnieć, że gatunki inwazyjne uważane są za drugą, zaraz po degradacji siedlisk, przyczynę zanikania różnorodności biologicznej na świecie.
Zachęcamy do uważnych spacerów po lasach – być może uda się Państwu dostrzec wiewiórkę przeskakującą między gałęziami lub resztki obgryzionych szyszek. Pamiętajmy jednak, by obserwować je z szacunkiem i nie dokarmiać niewłaściwym pokarmem.
Tekst: D. Nocoń, zdjęcie: W. Kuchta, archiwum NPK
Zagożdżonka to najdłuższa rzeka Puszczy Kozienickiej. Teraz, podczas mroźnej zimy życie nad wodą spowalnia, rzeka staje spokojniejsza. Miejscami pokryta lodem. Tam, gdzie jest szybszy nurt i woda nie zamarzła widać tropy i ślady żerowania zwierząt.
Ten nieduży, energiczny ssak, budzący powszechną sympatię doczekał się swojego święta. W dniu 21 stycznia obchodzimy Dzień Wiewiórki. Pracownik Kozienickiego Parku Krajobrazowego przeprowadził dla dzieci z Przedszkola nr 3 w Pionkach pogadankę na temat bohaterki dnia. Przedszkolaki dowiedziały się, co porabia wiewiórka w poszczególnych porach roku, jakie są jej przysmaki, jak wygląda jej trop oraz ślady żerowania.
