05-400 Otwock, ul.Sułkowskiego 11 tel./faks 22 779 26 94 e-mail: sekretariat@parkiotwock.pl

09-411 Biała, Siecień 134 tel. 24 231 12 73 e-mail: ludwikryncarz@wp.pl

05-500 Piaseczno, ul. Główna 48, Żabieniec tel./ fax. 22 754 51 00 e-mail: chojnowskipark@parkiotwock.pl

26-670 Pionki, ul. Radomska 7 tel./fax.(48) 612 34 41 e-mail: kozienickipark@parkiotwock.pl

05-400 Otwock, ul.Sułkowskiego 11 tel./faks 22 779 26 94 e-mail: sekretariat@parkiotwock.pl

07-130 Łochów, Kaliska 93 tel./fax.(25) 644 13 71 e-mail: npk@parkiotwock.pl

DSC07783
IMG_20170714_131236-EFFECTS
DSC01103aa
Otwarte krajobrazy Bagno Całowanie
20200811_121154
KONICA MINOLTA DIGITAL CAMERA
Image901
SONY DSC
zając BPK
zimorodek2
DSC_0521
DSC_2520
IMG_20160715_120942
DSC04969
SONY DSC
motyl
Makolągwa (samiec)
Dzięcioł duży (młody osobnik)
Pliszka żółta (samiec)
Tracz nurogęś - Mergus merganser - samica z młodymi
Pliszka siwa (samiec)
previous arrow
next arrow

Szlaki rowerowe w Kozienickim Parku Krajobrazowym

Wykaz szlaków rowerowych na terenie Kozienickiego Parku Krajobrazowego i jego otuliny    

 

Lp

Nr szlaku

Przez

kolor*

 Długość

1

R – 01c

Bartodieje PKP (szlak R – 05y) – Goryń – Stare Mąkosy – Stoki – rez. Ponty – Augustów – rez. Źródło Królewskie – Garbatka – Letnisko – Czarnolas

C

46,0

2

R – 32z

Brzóza – Przejazd – rez. Zagożdżon – Augustów – Pionki – Suskowola – Sucha – Koszary – Zwoleń

Z

38,4

3

R – 33s

Jedlani Letnisko PKP – Groszowice – Sadków – Radom lotnisko

S

12,0

4

R – 34y

Lesiów PKP – Jastrzębia – rez. Ciszek – Kieszek– rez. Jedlnia –  Jedlnia–Letnisko – Słupica – rez. Ługi Helenowskie – Antonówka –  Policzna – Czarnolas

Y

53,7

5

R – 35n

Świerże (prom) – rez. Guść – Cztery Kopce – rez. Zagożdżon – Augustów –Januszno – Żytkowice PKP – Brzustów – Anielówka – Jedlanka – Zwoleń

N

50,35

6

R – 36y

Kozienice(ul. Radomska, straż poż.)- Śmietanki –  Ruda – Molendy – Garbatka -Letnisko (destylarnia żywicy) – Garbatka Podlas – Bąkowiec – Wola Klasztorna – Opactwo – Zajezierze PKP

Y

27,0

7

R – 37s

rez. Ciszek – Stoki

S

3,0

8

R – 38s

Pionki (Nadleśnictwo Kozienice) – Skansen Kolejki Leśnej – rez. Brzeźniczka – ,,Leśniczówka”

S

7,5

9

R – 39n

Piotrkowice  wał (szlak R – 41z) – Majdany – Kozienice ośrodek MGOSiR – Cudów – Przewóz (szlak R – 40s) – rz. Wisła szlak R – 41z

N

12,8

10

R – 40s

Kozienice Urząd Miasta – Przewóz (szlak R – 39n)

S

2,7

11

R – 41z

Piaski – Wólka Tyrzyńska – Samwodzie – wał wiślany – Piotrkowice – Holendry Kuźmińskie – Nowa Wieś – Świerże Górne (szlak R 35n) – Jesionki (szlak R 35n) – Wola Chodkowska (szlak R – 43s) – Bobrowa Woda – Duch (szlak R -35n)– Stanisławice – ,,Leśniczówka” – Kajzerówka – Śmietanki (szlak R – 36y) – Piaski

Z

53,5

12

R – 42s

Nowa Wieś (szlak R – 41z) Holendry Piotrkowskie (szlak R – 39n) – Majdany – Chartowa – Julianówka (szlak R – 41z)

S

10,0

13

R – 43s

Wola Chodkowska (szlak R – 41z) – Ryczywół – Wilczkowice Górne(rz. Wisła)

S

 

7,5

14

R – 44s

Kozienice (biblioteka publiczna) –  Budy – Katarzynów – Stanisławice

S

4,2

15

 

 

R – 45z

Leśny Ośrodek Edukcyjnyi w Jedlni – Letnisko – rez Jedlnia  – rez. Ciszek – Królewska Droga (szlak R – 34y) – Wielka Góra – Szlabanowa Droga – Dąbrowa Kozłowska –  rez. Jedlnia –  Leśny Ośrodek Edukcyjnyi w Jedlni – Letnisko

Z

17,5

RAZEM:

 

355,35

 

 

Z- zielony, C – czerwony, N – niebieski, Y – żółty, S – czarny



 

R – 01c

Bartodzieje PKP – Czarnolas

Krótki opis trasy:

Szlak czerwony R-01c Bartodzieje – Czarnolas jest jednym z najdłuższych szlaków rowerowych na terenie Puszczy Kozienickiej. Przemierza on puszczę z zachodu na południowy wschód. Trasa szlaku jest bardzo zróżnicowana, przebiega ona w równej części po terenach leśnych jak i rolniczych, mijając po drodze liczne zabytki historii znajdujące się m.in. w Bartodziejach, Starych Mąkosach, Garbatce – Letnisko, Gródku Starym czy Czarnolesie, gdzie znajduje się muzeum wielkiego polskiego poety doby renesansu – Jana Kochanowskiego .Pierwszy odcinek szlaku biegnie po szerokiej malowniczej dolinie Radomki. Wzdłuż trasy nie brakuje również ciekawych przyrodniczo miejsc. Szczególnie interesujący jest rezerwat przyrody Źródło Królewskie oraz Zagożdźon gdzie rośnie najstarsze drzewo w puszczy – dąb Zygmunt August, pomnik przyrody. Jego wiek szacowany jest na ponad 350 lat.

Największe atrakcje turystyczne na szlaku to:   

XVIII – wieczny dwór i zabytkowy park dworski w Bartodziejach, zabytkowa zabudowa wiejska w Starych Mąkosach, rezerwat Ponty im. Teodora Zielińskiego, rezerwat Zagożdżon, Augustów – Izba Dydaktyczno – Muzealna Puszczy Kozienickiej, rezerwat Źródło Królewskie, rezerwat Krępiec, Gródek Stary – XVI – wieczny Kościół, Czarnolas – muzeum Jana Kochanowskiego.


 

R – 32z

Brzóza – Zwoleń

Krótki opis trasy:

Szlak zielony R-32z Brzóza – Zwoleń przecina całą Puszczę Kozienicką z południa na północ, po drodze mijając wiele ciekawych zabytków kultury. Na trasie szlaku możemy podziwiać przykłady zabytkowego budownictwa sakralnego w Zwoleniu, Suchej oraz Brzózie. Warto również odwiedzić ruiny XVIII wiecznego dworu w Suskowoli. W bliskiej okolicy szlaku znajdują się również pozostałości dwóch młynów wodnych  w miejscowościach Sałki i Płachty oraz XIX wieczny wiatrak w Niwkach. Na szlaku nie brak również ciekawych przyrodniczo miejsc prezentujących wiekowe pomniki przyrody oraz najstarszy puszczański rezerwat przyrody Zagożdżon.

Największe atrakcje turystyczne na szlaku to:   

XVI – wieczny kościół parafialny   w Zwoleniu, pomnik ku czci ofiar terroru hitlerowskiego w Zwoleniu, zabytkowa kapliczka słupowa w Koszarach, pomniki przyrody przy gajówce Miodne, XIX – wieczny kościół parafialny   w Suchej,  XVIII – wieczny dworek w Suskowoli  (w ruinie), dwa obeliski upamiętniające pobyt króla Kazimierza Jagiellończyka w Pionkach, Izba Dydaktyczno – Muzealna Puszczy Kozienickiej  w Augustowie, rezerwat przyrody Zagożdżon, XIX – wieczny pomnik i kościół parafialny  w Brzózie.

R – 33s

Jedlnia – Letnisko – Radom/lotnisko

Krótki opis trasy:

Szlak biegnie przez tereny typowo rolnicze utwardzonymi drogami, łączy on Radom z leżącą na skraju Puszczy Kozienickiej Jedlnią – Letnisko. Miejscowość ta o typowym letniskowym charakterze powstała pod koniec XIX wieku wraz z budową kolei żelaznej Warszawa – Wiedeń w 1880 roku. Korzystne położenie, bliskość lasów oraz specyficzny mikroklimat sprawiły, że  w okresie międzywojennym Jedlnia – Letnisko stała się miejscowością   o charakterze letniskowo – uzdrowiskowym, masowo odwiedzaną przez kuracjuszy i wczasowiczów. Pozostałością po tamtych czasach są nieliczne  letniskowe wille i domy  o specyficznej architekturze oraz drewniany kościół w stylu zakopiańskim. Z ciekawych przyrodniczo miejsc, na szlaku znajduje się dolina rzeki Pacynki, która na tym odcinku posiada duże walory przyrodnicze i krajobrazowe. Występuje tu wiele rzadkich gatunków roślin i zwierząt. Szlak kończy się nieopodal lotniska w Radomiu – Sadkowie, na którym co dwa lata odbywają się największe w Polsce pokazy samolotowe AIR SHOW.

Największe atrakcje turystyczne na szlaku to:   

Zabytkowa zabudowa Jedlni – Letnisko z jedynym na Mazowszu drewnianym kościołem w stylu zakopianskim, dolina rzeki Pacynki, lotnisko w Radomiu – Sadkowie.

 

R – 34y

Lesiów/PKP – Czarnolas 

Krótki opis trasy:

Szlak żółty R-34y rozpoczyna się na stacji PKP Lesiów. Do Jastrzębi prowadzi on szosą asfaltową, tutaj na skraju wsi wchodzi w las, którym biegnie nieomal do samej Jedlni – Letnisko. Szlak przebiega przez najbardziej atrakcyjne przyrodniczo fragmenty Puszczy Kozienickiej. Za atrakcyjnością trasy przemawiają 4 rezerwaty przyrody, które się na niej znajdują. Przez większą część trasy szlak prowadzi terenami leśnymi. Na szlaku nie brak również elementów historii, które reprezentują cmentarze wojenne i pomniki w Jedlni – Letnisko, Antoniówce  i Policznej oraz zabytkowa zabudowa Jedlni – Letnisko. Na uwagę zasługuje również murowana kaplica z 1832roku w Świetlikowej Woli oraz znajdujący się nieopodal murowany młyn motorowy.

Największe atrakcje turystyczne na szlaku to:   

Rezerwat przyrody Ciszek, rezerwat przyrody Jedlnia, rezerwat przyrody Ługi Helenowskie, rezerwat przyrody Okólny Ług, XIX –wieczny neogotycki  kościół oraz pałac w Policznie, muzeum Jana Kochanowskiego  w Czarnolesie.


R – 35n

Świerże/prom – Zwoleń

Krótki opis trasy:

Szlak rowerowy niebieski R-35n Zwoleń – Świerże Górne (prom) należy do jednych z najdłuższych na terenie Puszczy Kozienickiej. Jego długość przekracza50 kilometrów. Przecina on Puszczę Kozienicką z południa na północ, dając możliwość przeprawy przez Wisłę w Świerżach Górnych. Północny odcinek szlaku biegnie tzw. ,,Królewskim Gościńcem”. Trasa szlaku  daje możliwość jej skrócenia, lub modyfikacji, ponieważ szlak ten w wielu miejscach łączy się z innymi szlakami rowerowymi. Szlak przez większość trasy prowadzi leśnymi, mało ruchliwymi drogami, dlatego też jest polecany do odbywania wycieczek z dziećmi. Trasa szlaku wiedzie przez dwa rezerwaty przyrody: Brzeźniczka  i Zagożdżon oraz liczne zabytki historyczne, zlokalizowane m.in. w Zwoleniu, Żytkowicach oraz Augustowie. Przejeżdżając w pobliżu Chinowa warto zboczyć nieco ze szlaku i  zwiedzić XIX – wieczny cmentarz ewangelicki, jedyny na całym obszarze puszczy.

Największe atrakcje turystyczne na szlaku to:   

Zwoleń – pomnik ku czci ofiar terroru hitlerowskiego, XVI – wieczny kościół parafialny w Zwoleniu, pomnik – mauzoleum legionistów w Żytkowicach, rezerwat przyrody Brzeźniczka, cmentarz wojenny z I wojny światowej, Izba Dydaktyczno – Muzealna Puszczy Kozienickiej w Augustowie, rezerwat przyrody Zagożdżon.

R – 36y

Kozienice/ul. Radomska – Zajezierz/PKP

Krótki opis trasy:

Szlak żółty R-36y Kozienice (początek ul. Radomska przy budynku straży pożarnej) – Zajezierze prowadzi głównie przez tereny rolnicze, tylko na 3 – kilometrowym odcinku przebiega przez tereny leśne. Mimo to miłośnicy przyrody będą z pewnością zafascynowani bogactwem florystycznym rezerwatu Krępiec oraz bogatą awifauna stawów rybnych w Bąkowcu. Na odcinku pomiędzy Śmietankami a Garbatką – Letnisko szlak przebiega przez tereny o wybitnych walorach krajobrazowych. Szlak obfituje w zabytki historii     z różnych okresów. Czasy średniowieczne reprezentuje znajdujący się w Opactwie pobenedyktyński zespół klasztorny. W pobliżu trasy szlaku znajdują się wczesnośredniowieczny kurhan oraz grodzisko. Okres zaborów przypominają pozostałości twierdzy Iwanogród w postaci Fortu Bema. Czasy I i II wojny światowej przypominają zlokalizowane w Molendach dwa cmentarze wojenne z tego okresu. Całość dopełnia zabytkowa zabudowa letniskowa z początku XX wieku na terenie Garbatki – Letnisko wspaniale wkomponowana  w tutejszy krajobraz.

Największe atrakcje turystyczne na szlaku to:   

Molendy, cmentarze wojenne z okresu I i II wojny światowej, rezerwat przyrody Krępiec, zabytkowa zabudowa letniskowa Garbatki – Letnisko, Bąkowiec – pomnik przyrody, stawy rybne w Bąkowcu, klasztor w Opactwie, Fort Bema. 

R – 37s

rez. Ciszek – Stoki

Krótki opis trasy:

Szlak czarny R-37s rez. Ciszek – Stoki  jest krótkim szlakiem łącznikowym, łączącym dwa dłuższe szlaki: czerwony      R-01c Bartodzieje PKP – Czarnolas oraz żółty R-34y Lesiów PKP – Czarnolas. Szlak prowadzi przez jedne  z najpiękniejszych drzewostanów Puszczy Kozienickiej. Dla ochrony tych cennych fragmentów puszczy  w 1982 roku utworzono rezerwat przyrody Ciszek. Na terenie rezerwatu rosną drzewostany dębowo – jodłowe liczące 130 – 160 lat, bardzo cenne ze względu na ich naturalne pochodzenie. W podszycie spotykamy bez czarny, jarzębinę   i brzozę. W roślinności runa, obok lilii złotogłów występują: narecznica samcza, groszek wiosenny, kokoryczka wonna, przytulia wiosenna, przylaszczka pospolita oraz zawilec gajowy. Można tu również spotkać wiele interesujących gatunków ptaków m.in. rudzika i wilgę.

Największe atrakcje turystyczne na szlaku to:   

Rezerwat przyrody Ciszek, wspaniałe drzewostany Puszczy Kozienickiej.


R – 38s

Pionki – rez. Królewskie Źródło 

Krótki opis trasy:

Szlak czarny R-38s Pionki – rez. Źródło Królewskie prowadzi w przeważającej części przez tereny leśne. Szlak rozpoczyna się przy parkingu obok siedziby Nadleśnictwa Kozienice w Pionkach, gdzie znajduje się jedyne w regionie arboretum, prezentujące rzadkie gatunki roślin. Kilkaset metrów dalej szlak wiedzie obok dawnej parowozowni leśnej kolejki wąskotorowej z początku XX wieku. Trasa szlaku prowadzi dawnym nasypem kolejki. W połowie trasy szlak przechodzi przez utworzony w 1980 roku rezerwat przyrody Brzeźniczka, na terenie którego znajduje się malowniczy zbiornik wodny (użytek ekologiczny) a w jego wschodniej części zachowało się jedyne w puszczy stanowisko modrzewia polskiego liczące 140 – 160 lat. Szlak kończy się na polanie przy rezerwacie Źródło Królewskie, na której można odpocząć    i posilić się. Z tego miejsca można również rozpocząć przejazd po pętli kozienickiej, która w tym miejscu łączy się    z czarnym szlakiem prowadzącym  z Pionek.

Największe atrakcje turystyczne na szlaku to:   

Rezerwat przyrody „Brzeźniczka”, zbiornik wodny na rzece Brzeźniczce (użytek ekologiczny), rezerwat przyrody „Źródło Królewskie”.


R – 39n

Piotrkowice – Holendry

Krótki opis trasy:

Szlak niebieski R-39n Piotrkowice – Holendry jest to krótki szlak o długości nieznacznie przekraczającej12 km.  W całości prowadzi przez tereny rolnicze. Trasa szlaku łatwa i przyjemna. Różnica wzniesień na szlaku wynosi tylko kilka metrów. Przemierzając trasę szlaku możemy podziwiać typowy krajobraz Doliny Środkowej Wisły  z charakterystycznymi łęgami nad starorzeczami oraz głowiastymi wierzbami w których gnieżdżą się liczne gatunki rzadkich ptaków. Tutejsze tereny stanowią mozaikę pól uprawnych, bagnistych łąk oraz zadrzewień śródpolnych. Na uwagę zasługują okoliczne wsie w nazwie których często znajdujemy słowa „holendry”. Świadczy to o pochodzeniu pierwszych osadników zakładających te wsie.   W Cudowie znajduje się zabytkowa drewniana kaplica pobudowana na pamiątkę epidemii cholery, które w II poł. XIX w. często nawiedzały teren puszczy. W pobliżu trasy szlaku znajdują się dwa malownicze jeziora zakolowe ( Opatkowickie i Kozienickie),będące pozostałością po dawnym korycie Wisły, pomiędzy którymi znajduje się miejsce stoczonej zwycięskiej bitwy pomiędzy wojskami polskimi a szwedzkimi w 1656 roku. Podróżując przez wieś Piotrkowice, w pobliżu mostu na rzece Zagożdżonce spotykamy zabytkowy wiatrak typu holenderskiego, który jest pamiątką po pierwszych mieszkańcach tych terenów. Nieco dalej, pomiędzy Holendrami Piotrkowskimi a Majdanami po prawej stronie drogi znajdują się rozległe podmokłe łąki zwane ,,Łąka Rusin”. Jest to miejsce stoczonej w 1863 roku zwycięskiej bitwy powstańców styczniowych z wojskami carskimi. Szlak ma dogodne połączenia z czarnymi szlakami łącznikowymi oraz tzw. pętlą kozienicką, co sprawia, że rowerzysta w każdej części szlaku może zmienić trasę i podążać innym szlakiem.

Największe atrakcje turystyczne na szlaku to:   

Jezioro Opatkowickie, drewniana kaplica w Cudnowie, miejsce bitwy z 1863 roku.

R – 40s

Kozienice – Przewóz

Krótki opis trasy:

Szlak czarny R-40s Kozienice-Przewóz jest to kolejny, krótki szlak łącznikowy umożliwiający turystom rowerowym przedostać się z Kozienic w kierunku Wisły do niebieskiego szlaku rowerowego R-39n. Szlak rozpoczyna się przy Urzędzie Miasta  w Kozienicach, kończy się natomiast nieopodal budynku dawnej szkoły  w miejscowości Przewóz.

R – 41z

Piaski – Piaski

Krótki opis trasy:

Szlak zielony R-41z tzw. „pętla kozienicka” Piaski – Piaski jest jednym z trzech szlaków rowerowych, których długość przekracza50 km. Prowadzi on dookoła Kozienic, łącząc się po drodze z innymi szlakami rowerowymi, dając możliwość dowolnej modyfikacji trasy. Szlak przez25 kmwiedzie przez leśne tereny głównego kompleksu Puszczy Kozienickiej, następnie, przez dalsze30 kmprzebiega Doliną Środkowej Wisły przez typowo rolniczy krajobraz, na który składają się podmokłe łąki, oczka wodne, pola uprawne i zadrzewienia śródpolne z dominującymi głowiastymi wierzbami. Na uwagę zasługuje duża liczba uroczysk leśnych przez które prowadzi trasa szlaku. Spotkamy ich aż 6. Ich nazwy, takie jak Bobrowa Woda świadczą o występujących niegdyś na tych terenach rzadkich gatunków zwierząt, inne, takie jak Białe Mchy czy Jesionna są świadectwem występowania charakterystycznych gatunków roślin. Turyści zmęczeni podróżą mogą wypocząć nad zalewem w Janikowie oraz na polanie wypoczynkowej przy rezerwacie Źródło Królewskie. Bardzo dobrym miejscem na krótki odpoczynek jest wał wiślany, po którym biegnie miejscami trasa szlaku, roztacza  się z niego piękny widok na Dolinę Środkowej Wisły, która chroniona jest jako obszar Natura 2000. Oprócz wypoczynku i wspaniałego nadwiślańskiego krajobrazu można zaobserwować liczne rzadkie gatunki ptaków. Przejechanie całego szlaku zajmuje około 5 godzin.    

Największe atrakcje turystyczne na szlaku to:   

Rezerwat przyrody „Źródło Królewskie”, zabytkowa kapliczka  w Stanisławicach, elektrownia ,,Kozienice”, naturalne koryto Wisły,  drewniany młyn wodny w Janikowie.

R – 42s

Nowa Wieś – Julianówka 

Krótki opis trasy:

Szlak czarny R-42s Nowa Wieś – Julianówka jest szlakiem łącznikowym. Wychodzi on z zielonego szlaku R44 w pobliżu Nowej Wsi, do którego dochodzi pod przysiółkiem Julianówna w pobliżu Stanisławic. Szlak umożliwia skrócenie szlaku R44 bez konieczności wjazdu w tereny leśne położone na północny – zachód od Kozienic. Ma to duże znaczenie w okresach letnich upałów, kiedy obowiązuje zakaz wstępu do lasu. Szlak wiedzie Doliną Środkowej Wisły, mijając w miejscowości Opatkowice malownicze jezioro zakolowe o tej samej nazwie. Tego typu jeziora są charakterystycznymi elementami dolin rzecznych. Powstają one na skutek zmiany biegu koryta rzeki spowodowanej np. przez powódź. Jezioro to świadczy o tym, że niegdyś koryto Wisły znajdowało się w tym właśnie miejscu. Obecnie znajduje się ono4 kmna północny wschód.

Największe atrakcje turystyczne na szlaku to:   

Jezioro Opatkowickie, Łąka Rusin – miejsce bitwy powstańczej z 1863 roku.  

R – 43s

Wola Chodkowska – Wilczkowice Górne

Krótki opis trasy:

Szlak czarny R-43s Wola Chodkowska – Wilczkowice Górne jest to krótki szlak łączący Ryczywół, Wilczkowie Górne ze szlakiem R – 41z tzw. pętlą kozienicką. Szlak jest bardzo ciekawy krajobrazowo, przebiega bowiem wzdłuż dolin dwóch największych rzek regionu: Wisły  i Radomki. Na trasie szlaku szczególnie zaznacza się miejscowość Ryczywół, która zachowała stary średniowieczny układ urbanistyczny z centralnie położonym rynkiem i odchodzącymi od niego ulicami. 

R – 44s

Kozienice – Stanisławice

Krótki opis trasy:

Szlak czarny R-44s Kozienice (początek przy budynku Biblioteki Publicznej) – Stanisławice jest to  krótki szlak łącznikowy pozwalający turystom rowerowym w bardzo dogodny sposób  przedostać się  z centrum Kozienic do szlaku R-41z w miejscowości Stanisławice i kontynuowanie dalszej podróży w kierunku północno zachodnim na Wolę Chodkowską, lub w kierunku  południowym na Rezerwat przyrody Źródło Królewskie. Przy połączeniu szlaku ze szlakiem R-41z w miejscowości Stanisławice znajduje się przy drodze wiekowa sosna, w której znajduje się interesująca kapliczka.

R – 45z

Leśny Ośrodek Edukacyjny Jedlnia-Letnisko – rez. „Jedlnia”

Krótki opis trasy:

Szlak zielony R-45z w całości prowadzi przez tereny leśne w kompleksie Jedlnia. Trasa jego wiedzie przez dwa leśne rezerwaty przyrody: „Jedlnia” i „Ciszek”, oraz przez największą, mającą3 kmdługości i30 mwysokości względnej wydmę w Puszczy Kozienickiej. Wydmy są charakterystycznym elementem tutejszego krajobrazu. Powstały po ustąpieniu ostatniego zlodowacenia około 10000 lat temu. Wtedy to na terenie dzisiejszej Puszczy Kozienickiej panowała bezleśna tundra. Silne wiatry wiejące od ustępującego czoła lądolodu nanosiły drobny piaszczysty materiał, który osadzał się na przeszkodach terenowych, stopniowo tworząc coraz większe wydmy. Obecnie tereny wydmowe są przeważnie porośnięte lasem, ponieważ słabe gleby wykształcone na piaskach wydmowych uniemożliwiają ich rolnicze wykorzystanie. W połowie trasy szlak łączy się z dwoma szlakami rowerowymi, umożliwiając turystom  podróżowanie  w kierunku Radomia, Garbatki – Letnisko oraz Czarnolasu. Przejechanie całego szlaku zajmuje nieco ponad godzinę.

Największe atrakcje turystyczne na szlaku to:   

Rezerwat przyrody „Jedlnia”, rezerwat przyrody „Ciszek”.  

 



Restytucja strzebli błotnej Eupallasella percnurus (Pallas) w zbiornikach wodnych Mazowieckiego Parku Krajobrazowego im. Czesława Łaszka

Strzebla błotna (Eupallasella perenurus) jest gatunkiem objętym ochroną ścisłą z mocy prawa krajowego, gatunkiem priorytetowym z mocy Dyrektywy Siedliskowej UE, gatunkiem umieszczonym na czerwonej liście zwierząt zagrożonych w Polsce (2002r) w kategorii CR (gatunek skrajnie zagrożony) oraz gatunkiem umieszczonym w polskiej czerwonej księdze (2001) w kategorii EN (gatunek bardzo wysokiego ryzyka, silnie narażony wyginięciem).

W 2013 roku od maja do października, przeprowadzono 6 miesięczne terenowe prace inwentaryzacyjne na terenie Mazowieckiego PK.


 

 

Strzebla błotna


Dwukrotnie inwentaryzowano wybrane sztuczne zbiorniki wodne w Mazowieckim Parku Krajobrazowym. Badania miały na celu stwierdzenie potencjalnej obecności strzebli błotnej w tych zbiornikach, a w wypadku negatywnego wyniku poszukiwań, określenie ich przydatności do ewentualnego późniejszego wsiedlenia strzebli błotnej, rozumianego jako przywrócenie (restytucja) jej obecności w rejonie dawnego występowania. W badaniach posługiwano się standardowymi narzędziami połowowymi i pomiarowymi oraz standardową metodyką, zalecaną do badań populacji i siedliska strzebli błotnej (Makomaska-Juchiewicz 2010).

 

Połów ryb – składaną pułapką siatkową z przynętą
(w sieci głównie karaś srebrzysty)


W trzech badanych zbiornikach wodnych nie złowiono żadnych ryb, w trakcie połowu w czwartej torfiance nieoczekiwanie odkryto obecność strzebli błotnej. Złowiono jedną dojrzałą płciowo samicę, dwa dorosłe samce oraz dwa osobniki tegoroczne (wiek 0+). Strzebla błotna w badanym akwenie zapewne jest niezbyt liczna i znacznie ustępuje liczebnością karasiowi srebrzystemu, który wydaje się bardzo liczny. Tym niemniej, obecność dwóch osobników młodocianych jest dowodem odbywania przez strzeblę błotną skutecznego tarła.

 

Siedlisko strzebli błotnej


Wszystkie zbadane zbiorniki wodne charakteryzują się co prawda zróżnicowanymi, lecz odpowiednimi dla strzebli błotnej cechami morfometrycznymi oraz podstawowymi właściwościami jakości wody.

 Jedna z torfianek w Mazowieckim PK; potencjalne siedlisko strzebli błotnej.


Odkrycia obecności strzebli błotnej w Mazowieckim Parku Krajobrazowym, chociaż było zaskakujące, nie można traktować jako sensacji, bowiem okolice Karczewa i Otwocka mieszczą się w krajowym historycznym areale występowania tego gatunku. Obecne warunki bytowania populacji strzebli błotnej w badanej torfiance wydają się bezpieczne, lecz istnienie w Mazowieckim Parku Krajobrazowym tylko jednego stanowiska tego gatunku nie powinno być traktowane jako gwarancja jego przetrwania. Łatwy dostęp do torfianki i zainteresowanie nią wykazywane przez wędkarzy są czynnikami potencjalnego zagrożenia dla nielicznej populacji strzebli błotnej, gdyż wcześniej lub później może dojść do wprowadzenia obcych gatunków ryb, niebezpiecznych dla strzebli błotnej. W związku z powyższym pożądane jest, aby w kolejnych latach nie tylko zwiększyć zakres poszukiwań nieznanych stanowisk strzebli błotnej w granicach Parku, lecz równolegle podjąć próby zainicjowania kilku nowych populacji tej ryby metodą translokacji młodocianych osobników wychowanych w warunkach laboratoryjnych kontrolowanych. Taka metoda jest narzędziem czynnej ochrony o wysokiej skuteczności. Spośród zbiorników wodnych zbadanych do tej pory, przynajmniej dwa wydają się dobrze nadawać do tego celu. Należy tutaj podkreślić, że ze względu na niską liczebność populacji strzebli błotnej odkrytej w torfiance, przynajmniej na razie, raczej nie wchodzi w rachubę lokalne translokowanie osobników z tej populacji.

 

Restytucja strzebli błotnej Eupallasella percnurus w Mazowieckim Parku Krajobrazowym im. Czesława Łaszka została dofinansowana przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie w formie dotacji w kwocie 10 000,00 zł.

 

 

Zadania 2013 rok

 

Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie, www.wfosigw.pl dofinansowuje  w 2013 roku następujące zadania:

 

 

 Nazwa zadania – 2013 rok

kwota dotacji

 

 Mazowiecki Park Krajobrazowy 

 

1.

Konkurs „Dokarmiamy ptaki zimą – szkolny karmnik”

10 000,00

2. 

Przyrodniczy konkurs edukacyjny dla szkół z terenu Mazowieckiego Parku Krajobrazowego im. Cz. Łaszka

10 000,00

3. 

Konkurs przyrodniczy „Poznajemy Parki Krajobrazowe Polski”

10 000,00

4. 

Dzień Otwarty w Mazowieckim Parku Krajobrazowym im. Czesława Łaszka

6 000,00

5. 

Prowadzenie i utrzymanie Ośrodka Rehabilitacji Ptaków w Mazowieckim Parku Krajobrazowym im. Cz. Łaszka

6 000,00

6. 

Czynna ochrona orzesznicy na terenie Mazowieckiego Parku Krajobrazowego im. Cz. Łaszka

9 800,00

7. 

Odbudowa pogłowia różanki w wodach Mazowieckiego Parku Krajobrazowego im. Cz. Łaszka

5 500,00

8. 

Czynna Ochrona „Kobylej Góry” siedliska rzadkiej flory na terenie Mazowieckiego Parku Krajobrazowego im. Czesława Łaszka

5 500,00

9. 

Czynna ochrona i inwentaryzacja nietoperzy w Mazowieckim Parku Krajobrazowym im. Cz. Łaszka

7 000,00

10.  

Restytucja strzebli błotnej w Mazowieckim Parku Krajobrazowym im. Cz. Łaszka

10 000,00

 11.

Plener plastyczny „Malowany Październik”

8 600,00

 12.

 Pielęgnacja pomników przyrody na terenie Mazowieckiego  Parku Krajobrazowego im. Cz. Łaszka

15 000,00

 

 Nadbużański Park Krajobrazowy 

 

1. 

Organizacja XIV edycji konkursu „Nadbużańskie spotkania z przyrodą”

9 919,00

2. 

Czynna ochrona i monitoring zagrożonych gatunków roślin na terenie Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego

8 000,00

3. 

Chirurgia i leczenie drzew pomników przyrody na terenie Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego

11 100,00

4. 

Czynna ochrona nietoperzy na terenie Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego

8 000,00

5. 

Konferencja  20 lat Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego

17 500,00

 

 Kozienicki Park Krajobrazowy 

 

1. 

Edukacja dla zrównoważonego rozwoju na terenie Kozienickiego Parku Krajobrazowego w 2013 r.

 17 500,00

2. 

Organizacja akcji dokarmiamy ptaki na terenie Kozienickiego Parku Krajobrazowego w 2013 r.

10 000,00

3. 

Warsztaty ekologiczne dla młodzieży w 2013 – monitoring  środowiska przyrodniczego Kozienickiego Parku Krajobrazowego”

10 913,00

4. 

Organizacja konkursu przyrodniczego „Moje spotkania z Puszczą” w Kozienickim Parku Krajobrazowym w 2013 r.

10 000,00

5.

Konferencja 30 lat Kozienickiego Parku Krajobrazowego im. Profesora Ryszarda Zaręby

17 500,00

 

 Brudzeński Park Krajobrazowy 

 

1. 

Przyrodniczy konkurs edukacyjny dla szkół z terenu Brudzeńskiego Parku Krajobrazowego

10 000,00

2. 

Konferencja z okazji 25 lecia Brudzeńskiego Parku Krajobrazowego

17 500,00

3.

Czynna ochrona nietoperzy na terenie Brudzeńskiego Parku Krajobrazowego

13 856,00

 

Chojnowski Park Krajobrazowy

 

1.  

Przyrodniczy konkurs edukacyjny dla szkół z terenu Chojnowskiego Parku Krajobrazowego

10 000,00

2. 

Czynna ochrona płazów na terenie Chojnowskiego Park Krajobrazowego i jego otuliny – etap I inwentaryzacja oraz monitoring

11 120,00

3. 

Czynna ochrona nietoperzy na terenie Chojnowskiego Parku Krajobrazowego i jego otuliny – etap I – monitoring i poprawa warunków bytowania

8 560,00

4. 

Konferencja z okazji 20 lecia Chojnowskiego Parku Krajobrazowego

17 500,00

 

II Powiatowa Konferencja Turystyczna

Dnia 20 listopada w Powiatowym Młodzieżowym Domu Kultury w Otwocku odbyła się II Powiatowa Konferencja Turystyczna zorganizowana przez  Samorząd Powiatu Otwockiego wspólnie z Polskim Towarzystwem Turystyczno Krajoznawczym – Oddziałem im. M. E. Andriollego w Otwocku. Tematem przewodnim konferencji była budowa potencjału turystycznego powiatu otwockiego. 

 

Swoje prelekcje wygłosili przedstawiciele instytucji i organizacji pozarządowych z terenu powiatu oraz województwa mazowieckiego, m.in.: Prezes PTTK oddział w Otwocku, Kurator Muzeum Wnętrz w Otwocku Wielkim Stowarzyszenie na rzecz Zabytków i Fortyfikacji „Pro Fortalicium”. Podczas konferencji poruszane były tematy związane m.in. z oznakowaniem  sieci szlaków turystycznych na terenie powiatu otwockiego. Podkreślano, że miejsc ciekawych na terenie powiatu jest wiele. Urozmaicony krajobraz, bujne lasy, czyste powietrze oraz zabytki historii przyciągają nie tylko okolicznych mieszkańców ale także i turystów. Jednak prelegenci zwrócili uwagę, że wśród licznych szlaków pieszych, rowerowych i konnych brak jest szlaku kulturowego, np. nawiązującego do budownictwa charakterystycznego dla miasta Otwock, które zapoczątkował Michał Elwiro Andriolli. Zwrócono także uwagę na brak wyznaczonych szlaków wodnych wraz z miejscami biwakowymi na rzece Świder, która poprzez swój niepowtarzalny charakter oraz walory krajobrazowe może stać się jednym z najpopularniejszych miejsc wypoczynku. Mazowiecki Zespół Parków Krajobrazowych  poprzez stoisko promocyjne zaprezentował dorobek swojej działalności związanej z edukacją i turystyką. Pracownicy Parku udzielali informacji na temat szlaków i ścieżek przyrodniczych na terenie MPK. Nasze stoisko odwiedziło ok. 120 osób.

 

 

 

 

Kto jesienią wędruje w przyrodzie? – zapraszamy na spacer z przedstawicielem NPK

tabliczka - kierunek wędrówkiZapraszamy na rekreacyjno-przyrodniczy spacer z przedstawicielem Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego w ramach Otwartych Spotkań Przyrodniczych!

Zbieramy się w sobotę 30 listopada o godz. 11:30 na starcie integracyjnej ścieżki przyrodniczo-dydaktycznej „Nasz Las” wyznaczonej na terenie Nadleśnictwa Pułtusk (ul. Bartodziejska, w pobliżu siedziby NP).

Miejsce zbiórki i zarys trasy można podejrzeć w serwisie Google Maps.

 

Punkt zbiórki - parking koło początku ścieżki - ul. Bartodziejska.

Punkt zbiórki – parking koło początku ścieżki – ul. Bartodziejska.

 

Spacer potrwa ok. 2,5- 3 h, pokonamy ok. 5 km, będziemy poruszać się drogami leśnymi. Zalecamy ciepły ubiór i wygodne buty:)
Dla porównania – podczas poszukiwania wiosny w mroźnym marcu pokonaliśmy ok. 4 km:)

 

Powędrujemy wśród lasów, ale i bardziej "krajobrazowych" widoków nie zabraknie:)

Powędrujemy wśród lasów, ale i bardziej „krajobrazowych” widoków nie zabraknie:)

 

Dowiemy się m.in.:
– dokąd jesienią tupta jeż
– kto w przyrodzie podróżuje na gapę
– skąd przybywają kolory na liściach
– dla kogo Polska jest ciepłym krajem

 

W tworzeniu ścieżki Nadleśnictwo Pułtusk w ciekawy sposób wykorzystało ukształtowanie terenu.

W tworzeniu ścieżki Nadleśnictwo Pułtusk w ciekawy sposób wykorzystało ukształtowanie terenu.

 

Zapraszamy wszystkich zainteresowanych!
Spacer bezpłatny, bez zapisów – wystarczy przybyć na punkt zbiórki.

 

Oprócz spacerowania wyznaczona przez Nadleśnictwo Pułtusk ścieżka zachęca do innych form aktywności i zabawy - w nawiązaniu do tematów przyrodniczych oczywiście:)

Oprócz spacerowania wyznaczona przez Nadleśnictwo Pułtusk ścieżka zachęca do innych form aktywności i zabawy – w nawiązaniu do tematów przyrodniczych oczywiście:)

 

Kontakt z organizatorem: edukacja.npk (at) gmail.com.

 

W wypadku niesprzyjającej pogody wydarzenie może zostać odwołane – informacja pojawi się na stronie internetowej organizatora oraz zostanie przesłana pocztą elektroniczną zainteresowanym osobom, które udostępnią swoje adresy e-mail w formularzu internetowym.

 

[nw]

Finał konkursu „Szkolny zielnik”

W dniu 20 listopada w siedzibie Nadleśnictwa Chojnów odbył się finał konkursu „Szkolny zielnik” zorganizowanego wspólnie przez Mazowiecki Zespół Parków Krajobrazowych, Nadleśnictwo Chojnów, Gminę Piaseczno i Gminę Konstancin-Jeziorna. Dla zwycięzców przygotowano nagrody w postaci książek o tematyce przyrodniczej (opisujące drzewa, krzewy, rośliny zielne i grzyby Polski) oraz słodkiego poczęstunku. W finale uczestniczyło ponad 40 osób: uczestnicy, nauczyciele, rodzice i opiekunowie.

 

W ramach konkursu uczniowie szkół podstawowych i gimnazjalnych, wykonywali zielniki z roślin zielnych zebranych w ciągu lata. Dzięki udziałowi w konkursie uczestnicy mogli poznać bliżej florę występującą w lasach pokrywających teren Chojnowskiego Parku Krajobrazowego. Rośliny umieszczone w zielnikach zostały przez dzieci i młodzież rozpoznane do gatunku. Uczniowie gimnazjum ponad to musieli odnaleźć informacje na temat właściwości leczniczych roślin lub też czy dany gatunek uważany jest za trujący.

 

Wyzwanie utworzenia zielnika podjęło ponad 90 osób uczęszczających do szkół powiatu piaseczyńskiego. Do finałowego etapu konkursu zakwalifikowane zostało 26 osób. Ze względu na duże zaangażowanie uczestników, które widoczne było w pięknie wykonanych zielnikach, przyznano po trzy pierwsze miejsca w każdej kategorii i w sumie aż 18 wyróżnień.

 

Kategoria szkoły podstawowe – IV-VI

Miejsce I – Krzysztof Majda – Szkoła Podstawowa nr 2 im. Ewy Krauze w Piasecznie

Miejsce II – Magdalena Pałdyna – Zespół Szkół nr 2 w Konstancinie-Jeziornie

Miejsce III – Aleksandra Mika – Szkoła Podstawowa w Kątach

 

Wyróżnienia

Borys Zieliński

Aleksandra Wieteska

Marta Nowak

Amelia Czerczer

Marta Pielaszek

Igor Witczak

Jakub Gromada

Patryk Gazda

Aleksandra Klimek

Gabriela Kubicz

Lidia Ziółkowska

Karolina Pantak

Maksymilian Janus

Igor Nowak

Malwina Uliasz

Karolina Olszak

 

Kategoria szkoły gimnazjalne – I-III

Miejsce I – Piotr Filip – Zespół Szkół Publicznych w Chylicach

Miejsce II – Kamila Lis – Gimnazjum w Złotokłosie

Miejsce III – Wiktoria Rzońca – Gimnazjum w Zalesiu Górnym

 

Wyróżnienia

Krzysztof Czerczer

Karolina Smulczyńska

 

 

konferencja

Uczestnicy finału konkursu

 

konferencja

Przywitanie uczestników konkursu przez przedstawicieli MZPK, Nadleśnictwa Chojnów, Gminy Piaseczno i Gminy Konstancin-Jeziorna

 

konferencja

Wręczenie nagród laureatom

 

Dziękujemy wszystkim uczestnikom za udział w konkursie. Składamy również serdeczne podziękowanie Gminie Piaseczno oraz Gminie Konstancin-Jeziorna, które były fundatorem nagród rzeczowych w konkursie „Szkolny Zielnik” oraz Nadleśnictwu Chojnów, które gościło uczestników podczas finału.


Współorganizator:


logo  logo


Konkurs współfinansowany przez:

Baner gminy

 

Baner gminy

WFOŚiGW w Warszawie – Zasłużony dla Brudzeńskiego Parku Krajobrazowego

Z okazji jubileuszu 25-lecia Brudzeńskiego Parku Krajobrazowego Pan Sylwester Chołast Dyrektor Mazowieckiego Zespołu Parków Krajobrazowych uhonorował Pana Artura Dąbrowskiego Prezesa Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie pamiątkową statuetką „Zasłużony dla Brudzeńskiego Parku Krajobrazowego”.

 

Zaangażowanie WFOŚiGW w Warszawie jest dla nas dużym wsparciem w zakresie działań na rzecz edukacji ekologicznej i ochrony przyrody.

Konkurs – „Dokarmiamy ptaki zimą – Szkolny Karmnik”

Serdecznie zapraszamy uczniów szkół podstawowych do udziału w konkursie „Dokarmiamy ptaki zimą – szkolny karmnik”. Celem konkursu przyrodniczego  jest propagowanie aktywnych form ochrony ptaków, wyrabianie poczucia odpowiedzialności u dzieci i młodzieży za otaczające ich środowisko i inspirowanie szkolnych grup do działań na rzecz ochrony przyrody oraz możliwość wypowiedzi artystycznej.

 

Konkurs odbywa się w dwóch kategoriach wiekowych: dla klas I – III i klas IV – VI. Do konkursu przystępują zespoły sześcioosobowe, a każda szkoła może wytypować tylko jeden zespół. Konkurs trwa od  6 grudnia 2013 r. do 22 marca 2014 r.

 

Zgłoszenia do konkursu należy przesyłać faksem na numer 22 754 51 00 do dnia 6 grudnia 2013 r. Pełne informacje dotyczące konkursu znajdują się w regulaminie (regulamin do pobrania poniżej).


Serdecznie zapraszamy do udziału w konkursie i życzymy powodzenia.


Dokumenty do pobrania:

  1. Regulamin konkursu
  2. Karta zgłoszeniowa ucznia
  3. Deklaracja przystąpienia szkoły
  4. Załącznik nr 1 – karta obserwacji ptaków


Konkurs współfinansowany przez:

 

Baner gminy

 

Baner gminy

„Moje spotkania z Puszczą” – konkurs wiedzy o Kozienickim Parku Krajobrazowym

     W październiku odbył się parkowy etap konkursu wiedzy o Kozienickim Parku Krajobrazowym składający się z 30 pytań. Laureaci eliminacji szkolnych reprezentowali 12 placówek oświatowych leżących w granicach Parku.

 

 

     Rozwiązując test, uczestnicy musieli wykazać się wiadomościami z zakresu Kozienickiego PK, ogólnej wiedzy przyrodniczej oraz poszukać informacji na mapie, Po podsumowaniu wyników wyłoniliśmy 12 laureatów, którzy podczas finału konkursu otrzymają nagrody rzeczowe. Test był częścią XXIII edycji konkursu przyrodniczego „Moje spotkania z Puszczą”.

Dziękujemy Panu Wiktorowi Grzegorzowi Siekowi – Dyrektorowi Publicznego Gimnazjum z Oddziałami Integracyjnymi nr 2 w Pionkach za pomoc w organizacji spotkania i udostępnienie pomieszczeń szkoły.

 

 

 

 

 

Organizacja konkursu przyrodniczego „Moje spotkania z Puszczą” w Kozienickim Parku Krajobrazowym w 2013 roku, dofinansowana przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie, w formie dotacji, w kwocie 10 000,00 zł

 

 

 

 

XXIII edycja konkursu „Moje spotkania z Puszczą” w Kozienickim Parku Krajobrazowym – rozstrzygnięta

   W dniu 23 października br. w Miejskim Ośrodku Kultury w Pionkach odbyło się posiedzenie jury XXIII edycji konkursu przyrodniczego „Moje spotkania z Puszczą” pod hasłem „30 lat Kozienickiego Parku Krajobrazowego – w   harmonii z przyrodą”.

Członkowie jury reprezentowali następujące instytucje: Nadleśnictwa – Kozienice, Radom, Zwoleń, Miejski Ośrodek Kultury w Pionkach, Bibliotekę Miejską w Pionkach, Bibliotekę Pedagogiczną – Filia w Pionkach, Bibliotekę Publiczną Gminy Kozienice, Zespół ds. Kozienickiego PK. Zgodnie z regulaminem konkursu dla uczniów szkół podstawowych (wiek 6 – 9 lat i 10 – 12 lat) przewidziane były następujące dziedziny twórczości: plastyka, fotografia, literatura. Uczniowie szkół gimnazjalnych (13 – 15 lat) oraz szkół ponadgimnazjalnych (16 -19 lat) mieli do wyboru dziedziny: plakat, prezentacja multimedialna, test wiedzy. W eliminacjach szkolnych wzięło udział 984 uczniów z 39 szkół. Do etapu regionalnego zgłoszono 271 prac. Przy ocenie prac jurorzy zwracali uwagę na zgodność z tematyką, wartości artystyczne, technikę i estetykę wykonania oraz prawidłowość odpowiedzi w teście. Jurorzy nagrodzili 36 uczestników konkursu, a 38 wyróżnili. Wszystkie nagrodzone prace z dziedziny: plastyka, literatura, fotografia, plakat opublikowane zostaną w pokłosiu. Dodatkowo prace plastyczne laureatów będą prezentowane w wydanym kalendarzu ściennym na 2014 rok. Uroczyste podsumowanie konkursu, wręczenie nagród i wyróżnień odbędzie się  w dniu 28 listopada o godz. 1100 w Miejskim Ośrodku Kultury w Pionkach (ul. Radomska 1).

 

 

 

 

 

Organizacja konkursu przyrodniczego „Moje spotkania z Puszczą” w Kozienickim Parku Krajobrazowym w 2013 roku dofinansowana przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie, w formie dotacji, w kwocie 10 000,00 zł.

 

 

logo-ue.png

logo-bip-2.png

Treść | Menu | Przyciski