07-130 Łochów, Kaliska 93 tel./fax.(25) 644 13 71  n 

Pałacyk w Kaliskach

Helena Paderewska - druga żona Ignacego Jana Paderewskiego, przekazała na potrzeby oświaty grunt pod budowę przyszłej szkoły oraz obiekt obecnie zwany Pałacykiem (zbudowany w 1904 r.),w którym znajdował się do lipca 2018 roku Dom Dziecka „Julin”.

Pierwotne przeznaczenie obiektu zgodnie z życzeniem Pani Paderewskiej to Dom Dla Dziewcząt Polskich oraz Szkoła Gospodarstwa Wiejskiego. Piękny budynek objęty ochroną konserwatorską położony w malowniczym otoczeniu nad rzeką Liwiec (tylko 5 km od Łochowa i 70 km od Warszawy) możemy podziwiać w miejscowości Kaliska w otulinie Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego i Obszaru Natura 2000.

Pałacyk, w którym znajdował się Dom Dziecka „Julin”, został wybudowany w 1904 roku. Otacza go las. W 1920 roku jego właścicielami zostali Helena i Ignacy Jan Paderewscy, którzy nabyli posiadłość od Waleriana Przedpełskiego. Helenie Paderewskiej przysługiwał przywilej zakupu majątku na cele dobroczynne jakim była szkoła zawodowa w zakresie gospodarstwa domowego i hodowli drobiu. W skład zakupionej posiadłości wchodził pochodzący z 1904 roku dość rozległy budynek mieszkalny, a następnie stojące w gospodarczej części folwarku niewielka stajnia, obora, stodoła i przylegające do niej szopki ze składem narzędzi i drewna opałowego. Naprzeciwko fasady domu ciągnęła się aleja wzdłuż parku prowadząca do stawu. Niestety, już w znaczne mierze odnowiony i zagospodarowany majątek uległ prawie całkowitemu zniszczeniu, kiedy w sierpniu 1920 roku przeszedł front bolszewicki. Zniszczone zostały prawie wszystkie budynki i park. Helena Paderewska po raz kolejny przystępuje do odbudowy folwarku. Przeprowadzenie tego zadania zleca Sylwinowi Strakaczowi. Całość została odbudowana według dawnego planu, ale znacznie ulepszonego. Budynek główny, który służy do dziś jest piętrowy, z fasadą, wygodną werandą i wieżyczką. Architektura przypomina pałacyk i tak jest potocznie nazywany. Na dole znajdowała się szereg jasnych sal przystosowanych do nauki i rekreacji studentek szkoły.  Weranda dolna stanowiła oranżerię dla kwiatów i krzewów pokojowych. Na piętrze zaplanowane mniejsze i większe pokoje dla 40 dziewcząt. Weranda górna przebudowana została na kaplicę. Z budynku głównego aleja parkowa prowadziła do zarybionego stawu. W miejsce zniszczonych iglastych kultur parkowych, zasadzono drzewa liściaste, przede wszystkim klony i graby. Bardzo ważną decyzją Heleny Paderewskiej było odpisanie przez nią części julińskiej posiadłości dla miejscowej szkoły powszechnej.  W okresie II wojny światowej w budynku julińskiej szkoły zorganizowano szpital polowy dla żołnierzy Armii Krajowej. W latach 1944 - 1945 w budynku uruchomiono Zakłady Dziecięce, w których przebywało 70 sierot z Warszawy. Od powstania Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej do lipca 2018 r. w "pałacyku" mieścił się Państwowy Dom Dziecka, który  funkcjonował pod nazwą Dom Dziecka "Julin" w Kaliskach.

Od lutego  2017 roku miesi się tu siedziba Zespołu d.s Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego, a  w październiku 2018 roku została otwarta Sala Pamięci im. Heleny i Ignacego Jana Paderewskich.

paacyk.jpg
Opracował: A. Bala źródło https://powiatwegrowski.pl/turystyka/katalog/zabytki/palacyk-paderewskich.563/