chojnowski park krajobrazowy

05-500 Piaseczno, ul. Główna 48, Żabieniec tel./ fax. 22 754 51 00  

Gdzie się podziały polne chwasty?

Chabry, maki, kąkole, rumianki, wyki... wszyscy znamy te piękne kolorowe chwasty polne, lecz w rzeczywistości widujemy je coraz rzadziej. Co się stało z polnymi chwastami?

Użytki rolne (w tym pola, łąki, pastwiska, sady i przydomowe ogródki) stanowią ponad 60% powierzchni naszego kraju. Zamieszkuje je mnóstwo gatunków ptaków, owadów czy ssaków. Wśród zwierząt związanych z rolnictwem są takie rzadkie i chronione gatunki jak chomik europejski czy błotniak łąkowy.

Do niedawna jeszcze użytki rolne w Polsce były ostoją bioróżnorodności. Zadrzewienia i zakrzewienia śródpolne, rowy melioracyjne, stosy kamieni, miedze i żywopłoty, oczka śródpolne, niewykoszone połacie wokół słupów i okrajki, uprawy pełne polnych chwastów, wszystko to stanowiło o wartości przyrodniczej terenów rolnych.

Kąkol polny - Ralf Kunze Pixabay 2.jpg

Niestety obecnie dąży się do maksymalizacji zbiorów. Herbicydy, oczyszczanie nasion do zasiewu, intensyfikacja i mechanizacja prac polowych czy nawozy mineralne, wszystko to skutkuje ustępowaniem chwastów polnych.

Przykładem znikającego z naszego krajobrazu chwastu jest rosnący w zbożach kąkol polny Agrostemma githago. Gatunek ten, niegdyś pospolity, jest obecnie umieszczony na polskiej czerwonej liście roślin jako bliski zagrożenia (NT).

Czy należy żałować chwastów? Co nam dają?

  • Chwasty dają pożytek dzikim zapylaczom, które z kolei zapylają wiele z naszych upraw
  • Zatrzymują składniki pokarmowe w glebie
  • Wzbogacają glebę w związki azotowe i wapń (np. wyka, koniczyna)
  • Wydzielają substancje, które hamują rozwój szkodników polnych stanowiąc naturalne insektycydy (np. gorczyca polna na mszyce, wrotycz pospolity na stonkę ziemniaczaną)
  • Po przeoraniu rozkładają się w glebie na nawóz
  • Mogą stymulować wzrost roślin uprawnych (np. kąkol, wyka i fiołek polny pozytywnie wpływają na rozwój żyta czy pszenicy)
  • Stanowią cenną domieszkę paszową (np. ostrożeń polny, babka zwyczajna, mniszek pospolity)
  • Stanowią pokarm dla ptaków (np. nasiona komosy białej, wyki ptasiej, rdestu ptasiego, perzu, gwiazdnicy czy koniczyny). Ptaki z kolei zjadają szkodzące uprawom owady.
  • Mogą być jedzone, wykorzystywane w przemyśle kosmetycznym oraz posiadają właściwości lecznicze (np. tasznik pospolity, rumianek pospolity, iglica pospolita, mak polny czy rdest ptasi)
  • Są bioindykatorami - wskazują rzeczywiste warunki siedliskowe (np. pH gleby, zwartość wapnia, azotu czy wody).

Przede wszystkim jednak pamiętajmy, iż Ziemia stanowi całość, a wszystkie ekosystemy są jak naczynia połączone. Każdy gatunek ma swoją rolę w przyrodzie, a zachwianie tej delikatnej równowagi może mieć nieprzewidywalne konsekwencje dla innych gatunków czy też ludzi.

Więcej o chwastach polnych można przeczytać np tu: http://witrynawiejska.org.pl/strona-glowna/postawy/item/40592-ukryta-wartosc-chwastow

Współczesne pola pozbawione chwastów

  • Pole pszenżyta - w tle rezerwat Olszyna Łyczyńska
  • Pole pszenżyta
  • Pole rzepaku - w tle rezerwat Skarpa Oborska
  • Pole

Polne chwasty

  • Bielinek rzepakowiec na rzepaku
  • Bniec biały
  • Maki polne
  • Powój polny 2
  • Przymiotno białe
  • Rumian polny
  • Serdecznik pospolity
  • Wyka ptasia w polu pszenżyta

Fot. M. Siuta - Archiwum MZPK

MZPK nie wyraża zgody na wykorzystywanie zdjęć przez inne podmioty.